Leki na zaburzenia erekcji: porównanie

Opublikowano 6 min czytania

Zaburzenia erekcji (ZE) to utrzymująca się niezdolność do uzyskania i utrzymania erekcji wystarczającej do zadowalającej aktywności seksualnej. Europejskie Towarzystwo Urologiczne (EAU) zaleca jako leczenie pierwszego wyboru inhibitory fosfodiesterazy typu 5 (PDE5), czyli sildenafil, tadalafil, wardenafil i awanafil. Poniżej porównanie tych czterech substancji z aktualnych wytycznych EAU (aktualizacja z marca 2026) i polskich tekstów charakterystyk produktów leczniczych (ChPL). Nie podajemy nazw handlowych w treści (poza tytułami dokumentów w sekcji Źródła), cen ani odnośników do sklepów.

Ważne: to informacja ogólna, nie zalecenie leczenia. Leki z tej grupy wymagają rozmowy z lekarzem, bo ZE bywa związane z chorobami serca, cukrzycą i nadciśnieniem, a część osób nie może ich przyjmować.

Zanim sięgniesz po tabletkę

Według EAU ZE często towarzyszy chorobom współistniejącym, takim jak cukrzyca i nadciśnienie, a ich dobre wyrównanie to pierwszy krok każdego leczenia. Aktywność fizyczna, zmniejszenie masy ciała i leczenie czynników ryzyka chorób układu krążenia mogą poprawić funkcje seksualne, a zmiany stylu życia zaleca się wprowadzić przed leczeniem lub równocześnie z nim. Producenci w ChPL wymagają przed leczeniem wywiadu, badania i oceny układu krążenia, bo aktywność seksualna wiąże się z obciążeniem serca.

Cztery substancje w skrócie

SubstancjaDawkowanie wg ChPL i czas działania
SildenafilDawki 25, 50 i 100 mg. Dawka początkowa 50 mg około godziny przed aktywnością, najwyżej raz na dobę; posiłek może opóźnić początek działania. EAU podaje okno działania od 30 do 60 minut aż do 12 godzin.
TadalafilZwykle 10 mg przed aktywnością, w razie potrzeby 20 mg, niezależnie od posiłków, najwyżej raz na dobę. Poprawa erekcji do 36 godzin od przyjęcia. Przy częstym stosowaniu (co najmniej dwa razy w tygodniu) można rozważyć 5 mg raz dziennie.
WardenafilZwykle 10 mg około 25 do 60 minut przed aktywnością, zakres 5 do 20 mg, najwyżej raz na dobę; posiłek wysokotłuszczowy może opóźnić początek działania.
AwanafilZwykle 100 mg około 15 do 30 minut przed aktywnością, zakres 50 do 200 mg, najwyżej raz na dobę; posiłek może opóźnić początek działania.

Wszystkie cztery działają tylko przy stymulacji seksualnej i nie są przeznaczone dla kobiet.

Co je różni, a co nie

Według EAU nie wykazano różnic w skuteczności między tymi lekami (poziom dowodów 1a), a wybór zależy od częstości stosunków i osobistych doświadczeń. Dwie metaanalizy dotyczą wyboru dawki początkowej pod kątem priorytetu pacjenta, a nie wykazują przewagi skuteczności jednej substancji: osoby, którym zależy przede wszystkim na skuteczności, mogą zacząć od sildenafilu 50 mg, a te, które stawiają na tolerancję, od tadalafilu 10 mg. Dawki nie zmieniaj samodzielnie. Awanafil w metaanalizie miał porównywalną skuteczność z pozostałymi.

Różnice dotyczą głównie czasu działania, wpływu posiłków i przeciwwskazań. Tadalafil działa najdłużej. Tadalafil w dawce 5 mg jest według EAU jedynym lekiem zarejestrowanym zarówno na ZE, jak i na objawy ze strony dolnych dróg moczowych związane z przerostem prostaty, więc może być rozważany u mężczyzn, którzy mają oba problemy.

Działania niepożądane są zwykle łagodne i przemijające: ból głowy, zaczerwienienie twarzy, niestrawność, uczucie zatkanego nosa i zawroty głowy; przy tadalafilu częściej także ból pleców i mięśni.

Kto nie może ich przyjmować

Wspólne dla całej grupy. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jednoczesne stosowanie azotanów i donorów tlenku azotu w jakiejkolwiek postaci, także rekreacyjnie (np. azotyn amylu, tzw. poppers), oraz nikorandylu (EAU) i riocyguatu (ChPL). Przeciwwskazana jest też utrata wzroku w jednym oku z powodu nietętniczej przedniej niedokrwiennej neuropatii nerwu wzrokowego (NAION) oraz choroba serca, przy której aktywność seksualna nie jest wskazana.

Różnice między substancjami (przykłady z ChPL, lista pełna jest w charakterystyce konkretnego preparatu):

  • Sildenafil: przeciwwskazany m.in. przy ciężkiej niewydolności wątroby, ciśnieniu poniżej 90/50 mm Hg, niedawnym udarze lub zawale oraz dziedzicznych zwyrodnieniach siatkówki.
  • Tadalafil: przeciwwskazany m.in. w ciągu 90 dni po zawale, w ciągu 6 miesięcy po udarze, przy niestabilnej dławicy, niewydolności serca co najmniej 2 stopnia wg NYHA w ostatnich 6 miesiącach, niekontrolowanych arytmiach, ciśnieniu poniżej 90/50 mm Hg i niekontrolowanym nadciśnieniu.
  • Wardenafil: przeciwwskazany m.in. przy ciężkiej niewydolności wątroby, schyłkowej niewydolności nerek wymagającej dializ, niedociśnieniu, udarze lub zawale w ostatnich 6 miesiącach, niestabilnej dławicy, dziedzicznych zwyrodnieniach siatkówki oraz z rytonawirem i indynawirem, a u mężczyzn powyżej 75 lat także z ketokonazolem i itrakonazolem w postaci doustnej.
  • Awanafil: przeciwwskazany m.in. w ciągu 6 miesięcy po zawale, udarze lub groźnym zaburzeniu rytmu, przy niedociśnieniu w spoczynku (w ChPL 90/50 mm Hg) lub nadciśnieniu powyżej 170/100 mm Hg, niestabilnej dławicy lub dławicy podczas aktywności seksualnej, niewydolności serca co najmniej 2 stopnia wg NYHA, ciężkiej niewydolności wątroby lub nerek oraz z silnymi inhibitorami CYP3A4.

Interakcje i ostrożność

  • Leki na nadciśnienie dają zwykle niewielkie, addytywne obniżenie ciśnienia.
  • Alfa-blokery (m.in. leki stosowane przy przeroście prostaty): EAU nie widzi aktualnego ograniczenia łączenia, ale zaznacza ostrożność z powodu możliwego sumowania efektu na ciśnienie. Według ChPL tadalafilu nie zaleca się łączenia go z doksazosyną, a sildenafil wymaga ustabilizowania stanu przed leczeniem i rozważenia dawki początkowej 25 mg. Wardenafil u osób stale przyjmujących alfa-bloker zaczyna się od najmniejszej dawki. Takie połączenia ustala lekarz.
  • Inhibitory CYP3A4 (m.in. niektóre antybiotyki, leki przeciwgrzybicze i przeciwwirusowe) zmieniają dawkowanie lub zakazują połączenia: sildenafil rozważa się od 25 mg, a z rytonawirem nie zaleca się go wcale; tadalafil wymaga ostrożności przy silnych inhibitorach; wardenafil: silnych inhibitorów (ketokonazol, itrakonazol doustnie) należy unikać, a po 75. roku życia są przeciwwskazane, z erytromycyną lub klarytromycyną najwyżej 5 mg; awanafil z silnymi inhibitorami jest przeciwwskazany, a z umiarkowanymi najwyżej 100 mg i z odstępem co najmniej 48 godzin między dawkami.
  • Wardenafil wydłuża odstęp QTc, więc ChPL zaleca unikać go przy hipokaliemii, wrodzonym zespole wydłużonego QT i lekach przeciwarytmicznych klasy Ia i III.
  • Nie łącz kilku inhibitorów PDE5 ani ich z innymi metodami leczenia ZE bez zalecenia lekarza: bezpieczeństwo takich połączeń nie zostało zbadane.

Status w Polsce

W Rejestrze Produktów Leczniczych (stan z 05-10-2026) część preparatów z sildenafilem 25 i 50 mg oraz tadalafilem 10 mg ma kategorię dostępności OTC, czyli jest wydawana bez recepty. Pozostałe dawki (sildenafil 100 mg, tadalafil 2,5, 5 i 20 mg) oraz wszystkie sprawdzone preparaty z wardenafilem i awanafilem są na receptę. Dostępność bez recepty nie znosi przeciwwskazań ani ryzyka interakcji. Przeczytaj ulotkę i porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza jeśli przyjmujesz inne leki lub masz chorobę serca.

Gdy lek nie działa

EAU radzi zacząć od sprawdzenia, czy lek jest właściwie przepisany i stosowany oraz czy pacjent używa leku dopuszczonego do obrotu. Liczą się też dawka, czas przyjęcia i stymulacja seksualna, a posiłek wysokotłuszczowy może opóźnić wchłanianie sildenafilu, wardenafilu i awanafilu. Edukacja potrafi przywrócić skuteczność u pozornych niereagujących. U mężczyzn z niedoborem testosteronu leczenie hormonalne może być odpowiedniejsze. Dowodów, że zmiana na inny inhibitor PDE5 pomaga, w badaniach z randomizacją nie znaleziono.

Kiedy pilnie do lekarza

  • Erekcja trwająca dłużej niż 4 godziny (priapizm): natychmiast pomoc medyczna. Nieleczony priapizm może uszkodzić tkankę prącia i doprowadzić do trwałej utraty potencji.
  • Nagłe zaburzenia widzenia: przerwij przyjmowanie leku i niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem.
  • Nagłe pogorszenie lub utrata słuchu (zgłaszane po inhibitorach PDE5; w ChPL tadalafilu i awanafilu jako ostrzeżenie, a w ChPL sildenafilu i wardenafilu jako zgłaszane działanie niepożądane): przerwij lek i natychmiast skonsultuj się z lekarzem.
  • Ratownikom i lekarzowi powiedz, jaki inhibitor PDE5 i kiedy przyjąłeś, bo azotany (np. nitrogliceryna) mogą być wtedy groźne (zalecenie redakcji wynikające z przeciwwskazania w ChPL).
  • Ciężkie zdarzenia sercowo-naczyniowe zgłaszano po wprowadzeniu leków na rynek, głównie u osób z czynnikami ryzyka. EAU zaznacza, że w badaniach nie wykazano wzrostu liczby zawałów przy PDE5I. Przy bólu w klatce piersiowej, duszności lub omdleniu w związku z aktywnością seksualną wezwij pomoc medyczną (zalecenie redakcji).

Jeśli ZE utrzymuje się albo pojawiło się nagle, warto się skonsultować, bo może wskazywać na choroby układu krążenia lub cukrzycę.

Źródła

Stan źródeł: 05-10-2026. Autor: Redakcja e-umed.pl. Treść nie przeszła recenzji lekarskiej.

Podobne wpisy