Dezogestrel 75 mcg: karta substancji

Dezogestrel 75 mikrogramów to substancja czynna tabletek antykoncepcyjnych zawierających tylko progestagen, potocznie minipigułek. Poniżej streszczenie charakterystyki produktu leczniczego (ChPL) preparatu Cerazette (inne preparaty z dezogestrelem mają własne charakterystyki, które mogą się różnić szczegółami) i brytyjskich zaleceń FSRH. Tekst jest informacją ogólną i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.

Zasady stosowania minipigułki wyjaśnia poradnik minipigułka: jak działa i jak ją stosować.

Czym jest i jak działa

Według ChPL tabletki z dezogestrelem mogą stosować osoby, które nie mogą albo nie chcą stosować estrogenów. W przeciwieństwie do tradycyjnych tabletek z samym progestagenem skuteczność polega przede wszystkim na hamowaniu owulacji, a dodatkowo na zagęszczaniu śluzu w szyjce macicy. FSRH opisuje to samo: efekt tabletek z dezogestrelem opiera się głównie na działaniu antygonadotropowym, które hamuje owulację.

Wskazania

Wskazaniem jest antykoncepcja. Brak danych o bezpieczeństwie i skuteczności u osób poniżej 18. roku życia.

Jak przyjmować (według ChPL i FSRH)

• Jedną tabletkę raz na dobę o tej samej porze, popijając niewielką ilością płynu. Pierwszą tabletkę przyjmuje się pierwszego dnia cyklu, czyli pierwszego dnia miesiączki. Kolejne opakowanie zaczyna się natychmiast po zakończeniu poprzedniego, bez przerwy.
• Start między 2. a 5. dniem cyklu jest według ChPL możliwy, ale wtedy przez pierwszych 7 dni trzeba stosować dodatkową metodę mechaniczną. FSRH uznaje, że tabletki z dezogestrelem można zacząć w dniach 1 do 5 cyklu bez dodatkowej ochrony, a w innym terminie według zasad szybkiego startu, z dodatkową ochroną przez 2 dni.
• Pominięta tabletka. Według ChPL skuteczność może się zmniejszyć, gdy przerwa między dwiema tabletkami jest dłuższa niż 36 godzin. Przy opóźnieniu poniżej 12 godzin należy jak najszybciej przyjąć zapomnianą tabletkę, a pozostałe jak zwykle. Przy opóźnieniu ponad 12 godzin postępuje się tak samo, ale przez następnych 7 dni stosuje się dodatkową metodę. FSRH uznaje tabletkę z dezogestrelem za pominiętą, gdy przyjęto ją ponad 12 godzin za późno, i radzi dodatkową ochronę (na przykład prezerwatywy) przez 48 godzin po wznowieniu prawidłowego przyjmowania oraz rozważenie antykoncepcji awaryjnej, gdy od pominięcia tabletki do 48 godzin po wznowieniu prawidłowego przyjmowania był stosunek bez zabezpieczenia (według FSRH stosunek sprzed pominiętej tabletki nie wymaga antykoncepcji awaryjnej). Różnica 7 dni (ChPL) i 48 godzin (FSRH) jest istotna, więc omów ją z lekarzem lub farmaceutą.
• Wymioty lub ciężka biegunka. Według ChPL wymioty w ciągu 3 do 4 godzin po tabletce mogą zmniejszyć wchłanianie i wtedy postępuje się jak przy pominięciu tabletki, a przy ciężkich zaburzeniach żołądkowo-jelitowych ChPL każe zastosować dodatkowe metody antykoncepcji. FSRH radzi po wymiotach lub po ciężkiej wodnistej biegunce przyjąć jak najszybciej inną tabletkę tego samego rodzaju; jeśli nie zostanie przyjęta w ciągu 12 godzin od pierwotnej pory, obowiązują zasady pominiętej tabletki.

Kto nie powinien stosować

• Przeciwwskazania według ChPL: nadwrażliwość na substancję czynną lub substancję pomocniczą, obecna żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, obecnie lub w przeszłości ciężkie choroby wątroby (do czasu powrotu parametrów do normy), obecność lub podejrzenie nowotworów zależnych od hormonów oraz krwawienie z pochwy o nieznanej przyczynie.
• Tabletka zawiera laktozę (według ChPL Cerazette około 55 mg laktozy jednowodnej). Według ChPL osoby z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinny go stosować.
• Produkt jest przeciwwskazany w ciąży. Jeśli ciąża wystąpi w trakcie stosowania, należy niezwłocznie przerwać przyjmowanie.

Na co uważać (ostrzeżenia ChPL)

• Ryzyko raka piersi u osób stosujących tabletki tylko z progestagenem jest według ChPL podobne do obserwowanego przy złożonych tabletkach, ale słabiej wyrażone.
• Jeśli w trakcie stosowania rozwinie się klinicznie istotne nadciśnienie, wskazane jest przerwanie tabletek. W razie zaburzeń zakrzepowo-zatorowych należy przestać je przyjmować, a dla dezogestrelu w monoterapii nie wiadomo, czy istnieje związek ze zwiększoną częstością żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.
• Osoby z cukrzycą powinny być w pierwszych miesiącach pod stałą opieką lekarza.
• Ciążę pozamaciczną należy brać pod uwagę przy diagnostyce zatrzymania miesiączki lub bólów brzucha.
• Zmiany nastroju lub objawy depresji, także krótko po rozpoczęciu stosowania, to powód do konsultacji z lekarzem.
• Tabletki nie zapobiegają zakażeniu HIV i innym chorobom przenoszonym drogą płciową.

Najczęstsze działania niepożądane

Najczęściej zgłaszanym działaniem były nieregularne krwawienia: według ChPL ich odsetek sięgał 50 procent. U 20 do 30 procent osób krwawienia mogą być częstsze, a u kolejnych około 20 procent rzadsze albo mogą całkiem zniknąć. Po kilku miesiącach krwawienia zazwyczaj stają się rzadsze.

Jeśli krwawienia są bardzo częste i nieregularne, ChPL każe rozważyć inną metodę antykoncepcji.

Ważne interakcje

• Leki pobudzające enzymy wątrobowe (według ChPL m.in. barbiturany, bosentan, karbamazepina, fenytoina, prymidon, ryfampicyna, efawirenz oraz prawdopodobnie felbamat, gryzeofulwina, okskarbazepina, topiramat, ryfabutyna i preparaty z dziurawcem zwyczajnym) mogą zmniejszać skuteczność. Przy krótkotrwałym leczeniu potrzebna jest dodatkowa antykoncepcja mechaniczna przez cały okres leczenia i 28 dni po jego zakończeniu, a przy długotrwałym ChPL każe rozważyć inną metodę.
• Inhibitory CYP3A4 (silne i umiarkowane, na przykład ketokonazol, klarytromycyna, flukonazol) mogą zwiększać stężenie etonogestrelu, czynnego metabolitu dezogestrelu.
• Hormonalne środki antykoncepcyjne mogą zwiększać (na przykład cyklosporyna) lub zmniejszać (na przykład lamotrygina) stężenie innych leków.

Ciąża i karmienie piersią

Produkt jest przeciwwskazany w ciąży. Według ChPL można go stosować podczas karmienia piersią. Na podstawie badań klinicznych wydaje się, że nie wpływa na wytwarzanie ani jakość mleka, ale po wprowadzeniu do obrotu notowano niezbyt często zmniejszenie wytwarzania mleka.

Skuteczność

W badaniu opisanym w ChPL, w którym maksymalne opóźnienie w przyjęciu tabletki wynosiło 3 godziny, wskaźnik Pearla wynosił 0,4. FSRH szacuje, że przy typowym stosowaniu ryzyko ciąży w pierwszym roku może wynosić około 9 procent, a przy idealnym stosowaniu tabletki z samym progestagenem mogą być skuteczne w ponad 99 procentach.

Kiedy skontaktować się z lekarzem

• Przy pojawieniu się zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, znacznego wzrostu ciśnienia, który nie reaguje na leczenie nadciśnienia, lub objawów depresji.
• Gdy krwawienia są bardzo częste i nieregularne albo utrzymują się mimo regularnego przyjmowania tabletek.
• Gdy miesiączki nie ma, a tabletki były pominięte lub przyjmowane nieregularnie, albo gdy boli brzuch: według ChPL trzeba wtedy sprawdzić, czy nie ma ciąży, a przy bólu brzucha lekarz powinien brać pod uwagę także ciążę pozamaciczną. Kontakt z lekarzem jest tu ogólną ostrożnością.
• Gdy pominięto tabletkę i po jej pominięciu (do 48 godzin po wznowieniu prawidłowego przyjmowania) był stosunek bez zabezpieczenia, bo FSRH każe wtedy rozważyć antykoncepcję awaryjną.

Status w Polsce i produkty w rejestrze

W Rejestrze Produktów Leczniczych (odczyt z 06-10-2026) przy dezogestrelu (kod ATC G03AC09) widnieje 28 pozycji, z czego 23 ma ważne pozwolenie. Wszystkie 23 mają kategorię dostępności Rp, czyli lek jest wydawany na receptę. Status może się zmienić, dlatego podajemy datę odczytu.

Tabela zawiera nazwy handlowe z ważnym pozwoleniem (7 nazw na 23 pozwolenia; część nazw ma kilka pozwoleń).

Aktualną listę i charakterystykę wybranego preparatu sprawdzisz w Rejestrze Produktów Leczniczych.

Zobacz też: antykoncepcja: przewodnik po metodach.

Źródła

Stan źródeł: 06-10-2026, data przeglądu karty: 06-10-2026, następny przegląd do 04-2027. Autor: Redakcja e-umed.pl. Treść nie przeszła recenzji lekarskiej.

• Charakterystyka Produktu Leczniczego Cerazette 75 mikrogramów, tabletki powlekane (tekst z 27.07.2021, pobrany z Rejestru Produktów Leczniczych), pkt 4.1 do 4.8 i 5.1. Inne preparaty z dezogestrelem mają własne charakterystyki, które mogą się różnić szczegółami
• FSRH Clinical Guideline: Progestogen-only Pills (sierpień 2022, zm. kwiecień 2026), pkt 5, 7, 8, 9, 14
• Rejestr Produktów Leczniczych URPL (rejestry.ezdrowie.gov.pl), kategoria dostępności i lista produktów, odczyt z 06-10-2026