Sildenafil: dawkowanie, przeciwwskazania

Sildenafil to substancja czynna z grupy inhibitorów fosfodiesterazy typu 5 (PDE5), stosowana w leczeniu zaburzeń erekcji u dorosłych mężczyzn. Poniżej streszczenie charakterystyk produktów leczniczych (ChPL) z odniesieniem do wytycznych Europejskiego Towarzystwa Urologicznego (EAU). To informacja ogólna, nie porada: o leczeniu decyduje lekarz.

Zakres karty: wyłącznie wskazanie zaburzeń erekcji. Sildenafil jest też substancją leków na tętnicze nadciśnienie płucne (np. Revatio, tabletki 20 mg), co jest odrębnym wskazaniem z innym dawkowaniem. Tych preparatów ta karta nie opisuje. Szerszy kontekst choroby znajdziesz w artykule zaburzenia erekcji, a porównanie z tadalafilem, wardenafilem i awanafilem w tekście leki na zaburzenia erekcji: porównanie substancji.

Czym jest i jak działa

Sildenafil ma kod ATC G04BE03 i według ChPL należy do leków stosowanych w zaburzeniach erekcji. Jest silnym, wybiórczym inhibitorem PDE5, enzymu swoistego dla cGMP. W odpowiedzi na pobudzenie seksualne w ciałach jamistych uwalnia się tlenek azotu, który zwiększa poziom cGMP; to rozkurcza mięśnie gładkie i umożliwia napływ krwi do prącia. Lek przywraca więc zaburzony mechanizm erekcji, ale do skutecznego działania niezbędna jest stymulacja seksualna.

EAU zaleca inhibitory PDE5 jako leczenie pierwszego wyboru zaburzeń erekcji. Sildenafil jest jedną z czterech takich substancji zarejestrowanych przez EMA.

Wskazanie i dla kogo nie jest

Według ChPL Viagra sildenafil jest wskazany u dorosłych mężczyzn z zaburzeniami erekcji, czyli niezdolnością uzyskania lub utrzymania erekcji wystarczającej do odbycia stosunku. Nie jest wskazany u osób poniżej 18. roku życia ani u kobiet. Według ChPL preparatu Viagra Connect Max (dostępnego bez recepty) nie jest też wskazany dla mężczyzn bez zaburzeń erekcji.

Przed leczeniem ChPL Viagra wymaga wywiadu i badania lekarskiego, aby rozpoznać zaburzenie erekcji i ustalić jego przyczyny, oraz zaleca ocenę układu sercowo-naczyniowego, bo z aktywnością seksualną wiąże się ryzyko zaburzeń krążenia. Preparaty bez recepty mają w ChPL własne wymagania: Viagra Connect Max lista kontrolna w opakowaniu i zalecenie konsultacji lekarskiej w ciągu 6 miesięcy, Maxigra Go kwestionariusz w informatorze dla pacjenta, a Sildenafil Aristo narzędzie diagnostyczne.

Dawkowanie (według ChPL)

Dawkowanie różni się między preparatami, więc poniżej podaję je z nazwą ChPL, z której pochodzi. Dla swojego leku obowiązuje ulotka i zalecenie lekarza (to rada redakcji, nie zapis ChPL).

• Viagra (na receptę, tabletki powlekane): zalecana dawka to 50 mg około godzinę przed planowaną aktywnością seksualną; w zależności od skuteczności i tolerancji można ją zwiększyć do 100 mg lub zmniejszyć do 25 mg. Maksymalna zalecana dawka to 100 mg, a stosowanie częściej niż raz na dobę nie jest zalecane. Posiłek może opóźnić początek działania.
• Viagra Connect Max (bez recepty, 50 mg): jedna tabletka 50 mg, popijana wodą, około godzinę przed planowaną aktywnością seksualną, najwyżej raz na dobę. ChPL każe poinformować pacjenta, że jeśli po kilku próbach w różnych okolicznościach nadal nie uzyska erekcji wystarczającej do satysfakcjonującej aktywności seksualnej, powinien skonsultować się z lekarzem; zmiana dawki na 100 lub 25 mg następuje po ocenie lekarza; maksymalna dawka zalecana to 100 mg.
• Maxigra Go (bez recepty, 25 mg): zalecana dawka to 25 mg około godziny przed aktywnością seksualną; jeśli o leczeniu decyduje lekarz, może zalecić 50 mg i zwiększyć dawkę maksymalnie do 100 mg lub zmniejszyć do 25 mg; nie zaleca się stosowania częściej niż raz na dobę.
• Sildenafil Aristo (bez recepty, 25 i 50 mg): zalecana dawka to 25 mg około godzinę przed planowaną aktywnością seksualną; 50 mg stosuje się, gdy pacjent wcześniej przyjmował sildenafil w dawce 50 mg lub większej albo gdy 25 mg nie dało pożądanego efektu; jeśli o leczeniu decyduje lekarz, może zalecić dawkę początkową 50 mg i zwiększyć ją do 100 mg lub zmniejszyć do 25 mg. Maksymalna zalecana dawka to 100 mg, a maksymalna częstość to raz na dobę.

Zalecenia dla szczególnych grup z ChPL Viagra: przy ciężkich zaburzeniach czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min) należy rozważyć dawkę 25 mg, podobnie przy niewydolności wątroby, na przykład marskości; u osób w wieku 65 lat i starszych dostosowanie dawki nie jest wymagane. Przy lekach hamujących CYP3A4 (z wyjątkiem rytonawiru, którego ChPL Viagra nie zaleca stosować jednocześnie) oraz przy lekach alfa-adrenolitycznych ChPL zaleca rozważyć dawkę początkową 25 mg (pkt 4.2, 4.4 i 4.5). ChPL Maxigra Go i Sildenafil Aristo podają dla tych grup to samo co ChPL Viagra. ChPL Viagra Connect Max: u osób powyżej 65 lat dawki nie zmienia się; przy ciężkich zaburzeniach nerek, zaburzeniach wątroby, inhibitorach CYP3A4 (poza rytonawirem, który jest przeciwwskazany) i lekach alfa-adrenolitycznych bardziej odpowiednia może być tabletka 25 mg, zwykle po konsultacji z lekarzem.

EAU podaje dawki 25, 50 i 100 mg z zalecaną dawką początkową 50 mg, którą dostosowuje się do odpowiedzi i działań niepożądanych. Okno skuteczności zaczyna się po 30-60 minutach od przyjęcia i według EAU może trwać do 12 godzin. Wchłanianie sildenafilu może być opóźnione po posiłku wysokotłuszczowym.

ChPL Viagra obejmuje także tabletki i lamelki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Karta opiera się na ChPL tabletek powlekanych. Wśród 79 pozycji w rejestrze 17 ma postać inną niż tabletka powlekana (8 tabletek do rozgryzania i żucia, w tym część bez recepty, 4 tabletki i 4 lamelki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, 1 tabletka); ich dawkowanie podaje własna ChPL (to rada redakcji). W ChPL Viagra tabletek i lamelek ulegających rozpadowi w jamie ustnej zalecana dawka 50 mg jest przyjmowana na czczo, dawkę 100 mg przyjmuje się jako dwie sztuki 50 mg, a dawkę 25 mg zaleca się w postaci tabletki powlekanej.

Przeciwwskazania

Według ChPL Viagra sildenafilu nie wolno stosować w tych sytuacjach (pełna lista z pkt 4.3):

• nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą;
• jednoczesne stosowanie azotanów w jakiejkolwiek postaci oraz leków uwalniających tlenek azotu (np. azotynu amylu);
• jednoczesne stosowanie z riocyguatem i innymi lekami pobudzającymi cyklazę guanylową;
• mężczyźni, u których aktywność seksualna nie jest wskazana, np. z ciężkimi chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak niestabilna dławica piersiowa lub ciężka niewydolność serca;
• utrata wzroku w jednym oku z powodu nietętniczej przedniej niedokrwiennej neuropatii nerwu wzrokowego (NAION), niezależnie od związku z wcześniejszym przyjmowaniem inhibitora PDE5;
• ciężka niewydolność wątroby, niedociśnienie (ciśnienie poniżej 90/50 mm Hg), niedawno przebyty udar lub zawał serca oraz dziedziczne zwyrodnienia siatkówki, takie jak retinitis pigmentosa.

ChPL Viagra Connect Max ma dłuższą listę. Przeciwwskazuje dodatkowo stosowanie z rytonawirem, stosowanie przy deformacjach anatomicznych prącia, takich jak skrzywienie, zwłóknienie ciał jamistych lub choroba Peyroniego, i podaje, że do mężczyzn, u których aktywność seksualna może nie być wskazana, należą osoby po niedawnym zawale lub udarze mózgu (w ciągu ostatnich 6 miesięcy). W ChPL Viagra (na receptę) rytonawir i deformacje prącia występują nie jako przeciwwskazania, lecz jako ostrzeżenia (zob. niżej); ChPL Maxigra Go i Sildenafil Aristo mówią o rytonawirze jako o połączeniu niezalecanym.

EAU opisuje bezwzględne przeciwwskazanie do inhibitorów PDE5: jednoczesne stosowanie jakiejkolwiek postaci organicznych azotanów lub donorów tlenku azotu, także rekreacyjnie (azotyn amylu, tzw. poppers). Jednoczesne stosowanie nikorandylu EAU również uznaje za przeciwwskazane. ChPL Viagra tłumaczy, że nikorandyl zawiera azotan i może powodować poważne interakcje z sildenafilem.

Ostrzeżenia i środki ostrożności

Ostrzeżenia opisano według pkt 4.4 ChPL Viagra, o ile nie podano inaczej.

Serce i krążenie

• Sildenafil rozszerza naczynia i może przemijająco obniżać ciśnienie. Zwiększoną wrażliwość mają osoby z utrudnionym odpływem krwi z lewej komory (np. zwężenie ujścia aorty, kardiomiopatia przerostowa z zawężeniem drogi odpływu) oraz z rzadkim zanikiem wielonarządowym.
• Po wprowadzeniu do obrotu zgłaszano ciężkie zdarzenia sercowo-naczyniowe, m.in. zawał serca, niestabilną dławicę, nagłą śmierć sercową, niemiarowość komorową, krwotok mózgowo-naczyniowy, przemijający napad niedokrwienny, nadciśnienie i niedociśnienie. Większość tych osób miała czynniki ryzyka chorób serca, a ChPL zaznacza, że nie da się jednoznacznie ustalić zależności z lekiem.
• ChPL Viagra Connect Max zaleca nie stosować takich leków u mężczyzn, u których łagodny lub umiarkowany wysiłek fizyczny wywołuje silną duszność lub ból w klatce piersiowej.
• ChPL Viagra Connect Max każe osobom ze źle kontrolowanym nadciśnieniem, umiarkowaną lub ciężką wadą zastawkową, dysfunkcją lewej komory, kardiomiopatią lub istotnymi arytmiami ponownie skonsultować się z lekarzem przed aktywnością seksualną.
• Ulotka Viagra: przy bólu w klatce piersiowej w czasie stosunku lub po nim należy przyjąć pozycję półsiedzącą, spróbować się rozluźnić i nie przyjmować azotanów.
• EAU: w badaniach randomizowanych i otwartych nie wykazano wzrostu liczby zawałów u osób przyjmujących inhibitory PDE5.

Priapizm

Według ChPL Viagra leki na zaburzenia erekcji należy stosować ostrożnie przy anatomicznych deformacjach prącia (zagięcie, zwłóknienie ciał jamistych, choroba Peyroniego) i chorobach predysponujących do priapizmu (niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, szpiczak mnogi, białaczka). ChPL Viagra Connect Max wymaga przy tych chorobach predysponujących ostrożności i wcześniejszej konsultacji z lekarzem. Przy erekcji trwającej dłużej niż 4 godziny trzeba natychmiast zgłosić się po pomoc medyczną; nieleczony priapizm może uszkodzić tkankę prącia i spowodować trwałą utratę potencji.

Wzrok i słuch

Nietętnicza przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego (NAION), rzadko występująca choroba, była zgłaszana spontanicznie i w badaniach obserwacyjnych w związku z sildenafilem i innymi inhibitorami PDE5. Przy jakichkolwiek nagłych zaburzeniach widzenia trzeba przerwać przyjmowanie leku i niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. Wśród rzadkich działań niepożądanych ulotka wymienia nagłe osłabienie lub utratę słuchu. W pobranych ChPL (Viagra, Viagra Connect Max, Maxigra Go, Sildenafil Aristo) utrata słuchu figuruje w tabeli działań niepożądanych jako rzadka, a nie w osobnym ostrzeżeniu pkt 4.4; to rada redakcji: nagłe pogorszenie słuchu po leku warto zgłosić lekarzowi.

Pozostałe

• Zaburzenia krzepnięcia lub czynna choroba wrzodowa: brak danych o bezpieczeństwie, według ChPL Viagra lek stosuje się jedynie po dokładnym rozważeniu korzyści i zagrożeń. ChPL Viagra Connect Max jest ostrzejsza: sildenafil nie jest wtedy zalecany i może być podawany wyłącznie po rozważeniu korzyści i zagrożeń.
• Nie zbadano bezpieczeństwa i skuteczności łączenia sildenafilu z innymi inhibitorami PDE5, lekami z sildenafilem na nadciśnienie płucne (Revatio) ani innymi metodami leczenia zaburzeń erekcji; ChPL nie zaleca takich połączeń.
• Alkohol: według ChPL Viagra Connect Max duże ilości alkoholu mogą przejściowo zaburzać zdolność uzyskania erekcji.
• Prowadzenie pojazdów: zawroty głowy i zaburzenia widzenia w badaniach klinicznych, więc najpierw poznaj swoją reakcję na lek.
• Otoczka tabletek Viagra zawiera laktozę, więc ChPL nie dopuszcza ich u osób z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.

Interakcje

Sildenafil jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, więc na jego stężenie wpływają inhibitory i induktory tego enzymu. Skrót najważniejszych interakcji (pełna lista w pkt 4.5 ChPL). Interakcje opisano według pkt 4.5 ChPL Viagra, o ile nie podano inaczej.

• Azotany, donory tlenku azotu, riocyguat: przeciwwskazane (zob. wyżej). Nikorandyl: poważne interakcje ze względu na azotan.
• Inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, erytromycyna, cymetydyna): zmniejszają klirens sildenafilu; ChPL zaleca rozważyć dawkę początkową 25 mg. Erytromycyna zwiększyła pole pod krzywą stężeń (AUC) o 182%. Silniejsze inhibitory, jak ketokonazol i itrakonazol, mogą działać mocniej. Sok grejpfrutowy może niewielko zwiększać stężenie.
• Leki na HIV, rytonawir: rytonawir zwiększył maksymalne stężenie sildenafilu o 300% (4-krotnie), a pole pod krzywą stężeń (AUC) o 1000% (11-krotnie). Według ChPL Viagra nie zaleca się jednoczesnego stosowania, a dawka sildenafilu nie powinna wtedy przekroczyć 25 mg w ciągu 48 godzin; według ChPL Viagra Connect Max rytonawir jest przeciwwskazany. Sakwinawir zwiększył maksymalne stężenie o 140% i AUC o 210%.
• Induktory CYP3A4: bozentan zmniejszył AUC sildenafilu o 62,6%, a silne induktory, jak ryfampicyna, mogą znacznie obniżać jego stężenie.
• Leki alfa-adrenolityczne (stosowane m.in. przy rozroście prostaty): ChPL nakazuje ostrożność, bo może wystąpić objawowe niedociśnienie, najczęściej w ciągu 4 godzin od przyjęcia sildenafilu, a stan pacjenta powinien być ustabilizowany przed rozpoczęciem leczenia. Wytyczne EAU oceniają to łagodniej: zauważono pewną ostrożność, lecz obecnie nie ma ograniczenia jednoczesnego stosowania. ChPL Viagra Connect Max: przy objawach niedociśnienia ortostatycznego należy przerwać stosowanie leku i zwrócić się do lekarza. Opinie ChPL i EAU warto znać; decyzję podejmuje lekarz (to rada redakcji, nie zapis ChPL).
• Leki na nadciśnienie: z amlodypiną ChPL opisuje dodatkowe obniżenie ciśnienia skurczowego o 8 mm Hg; EAU: sumowanie obniżenia ciśnienia zwykle jest niewielkie. Ostrożność przy sakubitrylu z walsartanem.
• Alkohol: u zdrowych ochotników sildenafil 50 mg nie nasilał obniżającego ciśnienie działania alkoholu.

Działania niepożądane

Według ChPL Viagra najczęściej zgłaszane w badaniach klinicznych były: ból głowy, nagłe zaczerwienienie twarzy, niestrawność, zatkany nos, zawroty głowy, nudności, uderzenia gorąca, zaburzenia widzenia, widzenie na niebiesko oraz niewyraźne widzenie. EAU opisuje je jako zwykle łagodne i przemijające, a przykładowe wartości z tabeli EAU (z różnych badań, nieporównywalne wprost z kategoriami częstości ulotki) to ból głowy 12,8%, zaczerwienienie twarzy 10,4% i niestrawność 4,6%. Poniżej podział według ulotki Viagra:

To skrót, pełna lista jest w pkt 4.8 ChPL i w ulotce. Po wprowadzeniu do obrotu rzadko zgłaszano także niestabilną dławicę i nagłą śmierć; u większości, ale nie u wszystkich mężczyzn, u których wystąpiły te działania, zaburzenia serca istniały przed przyjęciem leku, a związku z lekiem nie da się ustalić.

Przerwij lek i natychmiast szukaj pomocy medycznej według ulotki Viagra przy: reakcji alergicznej, bólu w klatce piersiowej, erekcji trwającej ponad 4 godziny, nagłym pogorszeniu lub utracie wzroku, ciężkich reakcjach skórnych oraz napadach padaczkowych lub drgawkach.

Status w Polsce i produkty w rejestrze

W Rejestrze Produktów Leczniczych (odczyt z 29-10-2026) pod kodem ATC G04BE03 jest 97 pozycji, z czego 89 z ważnym pozwoleniem. Dziesięć z nich pomijam ze względu na moc lub postać, a nie na sprawdzone wskazanie każdego z nich: siedem tabletek 20 mg (Revatio, Granpidam, Remidia, Mysildecard, Silungo, Sildenafil Aurovitas 20 mg, Sildenafil Zentiva 20 mg) oraz trzy postaci płynne (Revatio w dwóch postaciach i Azurvig). Wskazanie w nadciśnieniu płucnym potwierdza ChPL Revatio, Remidia, Silungo i Sildenafil Zentiva 20 mg; dla pozostałych tabletek 20 mg go nie twierdzę. Azurvig (zawiesina doustna 12,5 mg/dawkę, na receptę) jest wskazany w zaburzeniach erekcji, ale jego dawkowania ta karta nie opisuje. Pozostałe 79 pozycji (kombinacja nazwy, mocy i postaci) mieści się w 56 nazwach handlowych, więc ich pełnej listy nie powielam, tylko odsyłam do Rejestru Produktów Leczniczych.

Kategoria dostępności zależy od konkretnego preparatu i mocy, nie od substancji. Według Rejestru wśród tych 79 pozycji:

Czyli wszystkie pozycje 100 mg są na receptę, a w mocach 25 i 50 mg występują zarówno preparaty bez recepty, jak i na receptę (np. Viagra 25 i 50 mg jest na receptę, a Viagra Connect Max 50 mg bez recepty). ChPL preparatów bez recepty różnią się od ChPL Viagra (zob. dawkowanie i przeciwwskazania), dlatego przy każdym preparacie czytaj jego ulotkę i listę kontrolną, jeśli jest w opakowaniu (to rada redakcji). Status może się zmienić, dlatego warto sprawdzić go w rejestrze (to rada redakcji).

Pozostałe inhibitory PDE5

• Tadalafil: karta substancji
• Wardenafil: karta substancji
• Awanafil: karta substancji
• Porównanie inhibitorów PDE5
• Zaburzenia erekcji: przyczyny i diagnostyka

Źródła

Stan źródeł: 29-10-2026, data przeglądu karty: 29-10-2026, następny przegląd do 04-2027. Autor: Redakcja e-umed.pl. Treść nie przeszła recenzji lekarskiej.

• Charakterystyka Produktu Leczniczego Viagra (EPAR EMA, wersja polska, aneks I i ulotka dla pacjenta; pobrana 29-10-2026), pkt 4.1 do 4.9, 5.1
• Charakterystyka Produktu Leczniczego Viagra Connect Max 50 mg (Rejestr Produktów Leczniczych URPL, pobrana 29-10-2026), pkt 4.1 do 4.5 i 4.8
• Charakterystyki Produktu Leczniczego Maxigra Go 25 mg i Sildenafil Aristo 25 mg (Rejestr Produktów Leczniczych URPL, pobrane 29-10-2026), pkt 4.2, 4.3, 4.4, 4.5 i 4.8
• Charakterystyka Produktu Leczniczego Azurvig (Rejestr Produktów Leczniczych URPL, pobrana 29-10-2026), pkt 4.1
• Charakterystyki Produktu Leczniczego Remidia 20 mg, Silungo 20 mg i Sildenafil Zentiva 20 mg (Rejestr Produktów Leczniczych URPL, pobrane 29-10-2026), pkt 4.1
• Charakterystyka Produktu Leczniczego Revatio (EPAR EMA, wersja polska, pobrana 29-10-2026), pkt 4.1
• EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health (aktualizacja z marca 2026), uroweb.org, rozdz. 5.6, pobrane 05-10-2026
• Rejestr Produktów Leczniczych URPL (rejestry.ezdrowie.gov.pl), kategoria dostępności i lista produktów, odczyt z 29-10-2026