Zapomniana tabletka antykoncepcyjna: co robić
Pominięcie tabletki antykoncepcyjnej może zmniejszyć ochronę przed ciążą. Co zrobić, zależy od rodzaju tabletek, liczby pominiętych i, przy tabletkach złożonych, od miejsca w opakowaniu. Zebraliśmy zasady z dokumentów pierwotnych: brytyjskich zaleceń FSRH oraz polskich charakterystyk produktów leczniczych (ChPL).
Ważne: te zasady nie są jednolite. Dla tabletek złożonych brytyjskie zalecenia przyjmują próg 24 godzin, a w trzech sprawdzonych polskich ChPL próg wynosi 12 godzin. W razie rozbieżności kieruj się ulotką swojego preparatu, a wątpliwości zgłoś lekarzowi lub farmaceucie. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady medycznej.
Krok 1: ustal, jaką tabletkę przyjmujesz
- Tabletka złożona (dwuskładnikowa): zwykle 21 tabletek aktywnych, a potem 7 dni przerwy albo 7 tabletek placebo.
- Minipigułka (sam progestagen): tradycyjna z lewonorgestrelem lub noretysteronem oraz z desogestrelem są brane codziennie, bez przerwy. Wersja z drospirenonem to 24 tabletki aktywne i 4 placebo.
Zasady dla tabletek złożonych w części o zaleceniach FSRH dotyczą tylko tabletek jednofazowych z etynyloestradiolem (20-35 mcg) w schemacie 21/7. Nie obejmują schematu 24/4, tabletek z estradiolem ani z estetrolem. Dla nich zawsze sprawdź ulotkę.
Tabletka złożona: co mówi ulotka
W ChPL trzech sprawdzonych polskich preparatów (nazwy w sekcji Źródła) obowiązuje w podstawowym zrębie ten sam podział; szczegóły mogą się różnić, więc czytaj ulotkę swojego preparatu. Opisane ChPL dotyczą preparatów w schemacie 21/7; przy innych schematach (np. 24/4) zawsze stosuj ulotkę swojego preparatu. Opóźnienie krótsze niż 12 godzin nie zmniejsza ochrony: weź zapomnianą tabletkę, gdy tylko sobie przypomnisz, a pozostałe przyjmuj jak zwykle. Przy opóźnieniu dłuższym niż 12 godzin ochrona może być zmniejszona i trzeba ocenić, w którym tygodniu opakowania to się stało. Zasady postępowania opierają się na dwóch regułach: przerwa w tabletkach nie może trwać dłużej niż 7 dni, a do dobrego zahamowania owulacji potrzeba 7 dni nieprzerwanego brania.
| Tydzień opakowania | Co zrobić według ChPL |
|---|---|
| 1. tydzień | Weź ostatnią pominiętą tabletkę jak najszybciej, nawet jeśli to oznacza dwie naraz, resztę o zwykłej porze. Przez kolejne 7 dni stosuj dodatkową ochronę, np. prezerwatywę. Jeśli w poprzednim tygodniu był stosunek, trzeba brać pod uwagę ciążę. |
| 2. tydzień | Weź pominiętą tabletkę jak najszybciej, resztę o zwykłej porze. Jeśli przez 7 dni przed pominięciem tabletki były brane prawidłowo, dodatkowa ochrona nie jest potrzebna. W przeciwnym razie, albo gdy pominięto więcej niż jedną, stosuj dodatkową ochronę przez 7 dni. |
| 3. tydzień | Ryzyko rośnie, bo zbliża się przerwa. Są dwie możliwości: (1) weź pominiętą tabletkę i po ostatniej z opakowania zacznij następne bez przerwy (krwawienie z odstawienia może wtedy wystąpić dopiero po zakończeniu drugiego opakowania, w trakcie mogą być plamienia) albo (2) zakończ to opakowanie, zrób przerwę nie dłuższą niż 7 dni (wliczając dni pominięte) i zacznij nowe. Bez dodatkowej ochrony, jeśli przez 7 dni przed pominięciem tabletki były brane prawidłowo. W przeciwnym razie wybierz możliwość (1) i stosuj dodatkową ochronę przez 7 dni. |
Jeśli po pominięciu tabletki w pierwszej przerwie nie pojawi się krwawienie z odstawienia (a nie wybrano opcji bez przerwy), ChPL każe wziąć pod uwagę ciążę.
Tabletka złożona: zalecenia FSRH
Brytyjskie Faculty of Sexual & Reproductive Healthcare stosuje prostsze, ostrożniejsze reguły (aktualny dokument CEU: marzec 2020, zm. lipiec 2021). Uznaje tabletkę za pominiętą, gdy nie została wzięta w ciągu 24 godzin od właściwej pory. Sami autorzy piszą, że zasady są ostrożniejsze, niż wynika z dowodów, bo prostą regułę łatwiej stosować. Przerwa to 7 dni bez tabletek albo 7 tabletek placebo.
Jedna pominięta tabletka (od 48 do mniej niż 72 godzin od poprzedniej)
Pominięciem jest dopiero spóźnienie o ponad 24 godziny, czyli ponad 48 godzin od poprzedniej tabletki.
| Kiedy | Szczegóły |
|---|---|
| 1. tydzień po przerwie (pod warunkiem, że pierwsza tabletka po przerwie była wzięta prawidłowo; jeśli nie, zobacz „Spóźniony start nowego opakowania”) | Co zrobić: Weź pominiętą tabletkę jak najszybciej, kolejne o zwykłej porze. Antykoncepcja awaryjna i dodatkowa ochrona: Niepotrzebne, jeśli wcześniej w 1. tygodniu i w 7 dniach przed przerwą tabletki były brane prawidłowo. |
| 2. lub 3. tydzień | Co zrobić: Weź pominiętą tabletkę jak najszybciej, kolejne o zwykłej porze. Antykoncepcja awaryjna i dodatkowa ochrona: Niepotrzebne, jeśli w poprzednich 7 dniach tabletki były brane prawidłowo. |
Jeśli nie był spełniony warunek prawidłowego brania tabletek wcześniej (w 1. tygodniu i w 7 dniach przed przerwą albo w poprzednich 7 dniach), dla jednej pominiętej tabletki zalecenia FSRH nie podają osobnego postępowania. Omów sytuację z lekarzem lub farmaceutą.
Dwie lub więcej pominiętych tabletek (72 godziny i więcej)
| Sytuacja | Co zrobić |
|---|---|
| 2 do 7 pominiętych w 1. tygodniu po przerwie (pod warunkiem, że pierwsza tabletka po przerwie była wzięta prawidłowo; jeśli nie, zobacz „Spóźniony start nowego opakowania”) | Weź ostatnią pominiętą tabletkę jak najszybciej, resztę o zwykłej porze. Prezerwatywy albo wstrzemięźliwość, aż tabletki będą wzięte 7 dni z rzędu. Rozważ antykoncepcję awaryjną, jeśli był stosunek bez zabezpieczenia w czasie przerwy lub 1. tygodnia. Rozważ kontrolny test ciążowy. |
| 2 do 7 pominiętych w 2. lub 3. tygodniu | Weź ostatnią pominiętą tabletkę jak najszybciej, resztę o zwykłej porze. Prezerwatywy albo wstrzemięźliwość, aż tabletki będą wzięte 7 dni z rzędu. Antykoncepcja awaryjna niepotrzebna, jeśli w poprzednich 7 dniach tabletki były brane prawidłowo. Jeśli pominięto 2 lub więcej tabletek w 7 dniach przed planowaną przerwą, pomiń przerwę. |
| Więcej niż 7 pominiętych tabletek z rzędu | Postępuj jak przy nowym starcie: rozważ natychmiastowy test ciążowy, zacznij nowe opakowanie albo wybierz inną skuteczną metodę, przez 7 dni prezerwatywy, rozważ antykoncepcję awaryjną i kontrolny test ciążowy. |
Spóźniony start nowego opakowania
Jeśli od ostatniej aktywnej tabletki minęło 9 pełnych dni lub więcej, weź ostatnią pominiętą tabletkę jak najszybciej, resztę o zwykłej porze, przez 7 dni stosuj prezerwatywy i rozważ kontrolny test ciążowy. Antykoncepcję awaryjną rozważ, jeśli był stosunek bez zabezpieczenia w czasie przerwy lub po niej. Przykład z dokumentu: ostatnia tabletka w poniedziałek o 9:00, a nowe opakowanie rozpoczęte przed 9:00 w środę następnego tygodnia nie wymaga dodatkowych działań.
Wymioty i biegunka przy tabletce złożonej
Według FSRH po wymiotach w ciągu 3 godzin od tabletki albo przy ciężkiej biegunce trwającej ponad 24 godziny postępuje się jak przy pominiętej tabletce. W sprawdzonych ChPL wymioty w ciągu 3 do 4 godzin po przyjęciu tabletki mogą pogorszyć wchłanianie. Należy wtedy postąpić jak przy pominięciu tabletki albo, jeśli nie chcesz zmieniać schematu, przyjąć dodatkową tabletkę z innego opakowania. Szczegóły różnią się między preparatami (w jednej z ChPL nową tabletkę bierze się jak najszybciej, najlepiej w ciągu 12 godzin), więc czytaj ulotkę.
Minipigułka: ile czasu masz
Minipigułka ma inne okna czasowe zależnie od rodzaju: 3 godziny dla tradycyjnej, 12 dla desogestrelu i 24 dla drospirenonu. Tradycyjna minipigułka nie hamuje owulacji w sposób niezawodny, a jej działanie opiera się na śluzie szyjki macicy, który po spóźnieniu o ponad 3 godziny może stracić działanie.
| Rodzaj | Szczegóły |
|---|---|
| Tradycyjna (lewonorgestrel, noretysteron) | Pominięta, gdy spóźnienie: ponad 3 godziny (ponad 27 godzin od poprzedniej tabletki) Co zrobić: Weź ostatnią pominiętą tabletkę jak najszybciej, następną o zwykłej porze (czasem to dwie w jednym dniu). Prezerwatywy przez 48 godzin od wznowienia. Rozważ antykoncepcję awaryjną. |
| Desogestrel | Pominięta, gdy spóźnienie: ponad 12 godzin (ponad 36 godzin od poprzedniej) Co zrobić: Tak samo: ostatnia pominięta jak najszybciej, prezerwatywy przez 48 godzin. |
| Drospirenon (24 aktywne + 4 placebo) | Pominięta, gdy spóźnienie: ponad 24 godziny (ponad 48 godzin od poprzedniej tabletki albo ponad 24 godziny po terminie rozpoczęcia nowego opakowania po przerwie) Co zrobić: Ostatnia pominięta jak najszybciej, prezerwatywy przez 7 dni. Jeśli pominięto którąkolwiek z ostatnich 7 aktywnych tabletek, pomiń tabletki placebo. Rozważ antykoncepcję awaryjną. |
Dla tradycyjnej minipigułki i desogestrelu antykoncepcję awaryjną rozważa się, gdy był stosunek bez zabezpieczenia od momentu pominięcia aż do 48 godzin prawidłowego brania; stosunek sprzed pominiętej tabletki nie niesie według FSRH ryzyka ciąży. Dla drospirenonu rozważa się ją, gdy był stosunek bez zabezpieczenia od pominięcia aż do 7 dni prawidłowego brania, albo gdy pominięto tabletki w dniach 1 do 7 opakowania i był stosunek w czasie przerwy lub 1. tygodnia. {Z16b} Kontrolny test ciążowy rozważ 21 dni po ostatnim stosunku bez zabezpieczenia.
Wymioty i biegunka przy minipigułce
Jeśli wymioty wystąpiły w ciągu kilku godzin od tabletki, weź jak najszybciej kolejną tego samego rodzaju. Czas potrzebny na wchłonięcie wynosi: lewonorgestrel 2 godziny (dla noretysteronu producent czasu nie podaje, grupa FSRH sugeruje 2 godziny), desogestrel 3 do 4 godzin, drospirenon 3 do 4 godzin. Jeśli tabletka zastępcza nie zostanie wzięta w 3 godziny (tradycyjna), 12 godzin (desogestrel) lub 24 godziny (drospirenon) od pierwotnej pory, obowiązują zasady jak przy pominiętej. Ciężka wodnista biegunka zaraz po tabletce wymaga tak samo wzięcia kolejnej.
Kiedy skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą
- gdy nie wiesz, jaki rodzaj tabletek przyjmujesz albo ulotka jest niejasna, ponieważ progi czasu różnią się między preparatami
- gdy pominięto więcej niż 7 tabletek z rzędu albo od ostatniej aktywnej tabletki do rozpoczęcia nowego opakowania minęło 9 pełnych dni lub więcej
- po stosunku bez zabezpieczenia w czasie, gdy ochrona mogła być osłabiona. Według FSRH wkładkę miedzianą można założyć do 5 dni po pierwszym niezabezpieczonym stosunku w cyklu albo do 5 dni po najwcześniejszej prawdopodobnej owulacji (zależnie od tego, co później), a doustną antykoncepcję awaryjną zaleca się przyjąć jak najszybciej, jeśli stosunek był w ciągu ostatnich 5 dni. Skuteczność zależy od rodzaju środka (lewonorgestrel jest według FSRH nieskuteczny po 96 godzinach), więc im wcześniej, tym lepiej. Szczegóły: antykoncepcja awaryjna: porównanie metod
- gdy po pominięciu tabletki nie wystąpi krwawienie z odstawienia w pierwszej przerwie
- gdy zapominanie zdarza się często: FSRH zaleca wtedy omówienie innych skutecznych metod, w tym długodziałających odwracalnych (LARC)
Dla tabletek złożonych FSRH zaznacza, że przy nieprawidłowym stosowaniu ryzyko ciąży istnieje nawet po zastosowaniu się do zaleceń. Żadna z opisanych zasad nie gwarantuje pełnej ochrony.
Zobacz też: antykoncepcja: przewodnik po metodach.
Źródła
Stan źródeł: 05-10-2026. Autor: Redakcja e-umed.pl. Treść nie przeszła recenzji lekarskiej.
- FSRH CEU Guidance: Recommended Actions after Incorrect Use of Combined Hormonal Contraception (marzec 2020, zm. 6 lipca 2021)
- FSRH Clinical Guideline: Combined Hormonal Contraception (styczeń 2019, zm. październik 2023), pkt 6.1.1, 7.2.4, 8
- FSRH Clinical Guideline: Progestogen-only Pills (sierpień 2022, zm. kwiecień 2026), pkt 6, 7, 9
- FSRH Clinical Guideline: Emergency Contraception (marzec 2017, zm. kwiecień 2026), pkt 2 i 13.1
- Charakterystyki Produktu Leczniczego: Marvelon (tekst z 04.09.2022), Ovulastan Forte (24.10.2022), Midiana (tekst z 30.01.2023), pkt 4.2 (Rejestr Produktów Leczniczych URPL: rejestry.ezdrowie.gov.pl)
