Wkładka wewnątrzmaciczna: miedziana i hormonalna

Wkładka antykoncepcyjna, nazywana też wkładką domaciczną lub wewnątrzmaciczną, to małe urządzenie, które lekarz zakłada do jamy macicy. Brytyjski Wydział Zdrowia Seksualnego i Reprodukcyjnego (FSRH) opisuje dwa rodzaje takich wkładek: miedziane i z lewonorgestrelem. Ten artykuł porządkuje, czym się różnią, jak działają, jak długo można je nosić i kto nie powinien ich stosować. Opieramy się na wytycznej FSRH, kryteriach WHO MEC oraz polskich charakterystykach produktów leczniczych (ChPL).

Ważne: to tekst informacyjny, który nie zastępuje porady lekarza. Wkładki hormonalne to leki i mają polskie ChPL, więc opisujemy je według ChPL. Wkładek miedzianych w Rejestrze Produktów Leczniczych nie ma (to ustalenie redakcji z odczytu rejestru, nie zapis źródła), więc nie mają ChPL i opisujemy je według wytycznej FSRH i kryteriów WHO. FSRH opisuje urządzenia dostępne w Wielkiej Brytanii, a konkretna wkładka ma własną instrukcję producenta. Gdy źródła się różnią, pokazujemy oba stanowiska. Opisujemy ChPL podmiotów odpowiedzialnych wskazanych w tych dokumentach (Mirena i Kyleena: Bayer AG; Levosert i Levosert Easy: Gedeon Richter Polska); ChPL importu równoległego może mieć inną datę aktualizacji (uwaga redakcji, nie zapis źródeł).

Rodzaje wkładek antykoncepcyjnych

Wkładka miedziana (niehormonalna)

Wkładki miedziane są niehormonalne, różnią się rozmiarem i kształtem, a składają się z miedzi i plastiku. Nie zawierają hormonów, więc nie zmieniają działania jajników w sposób, w jaki robi to progestagen (porównaj mechanizm niżej).

Wkładka hormonalna z lewonorgestrelem

Wkładka hormonalna ma kształt litery T i rdzeń z progestagenem lewonorgestrelem. FSRH wymienia pięć takich wkładek dostępnych w Wielkiej Brytanii: Benilexa, Levosert, Mirena, Kyleena i Jaydess. W naszym odczycie Rejestru Produktów Leczniczych z 29-10-2026 (lewonorgestrel, ATC G02BA03) ważne pozwolenia, wszystkie z kategorią dostępności Rp, mają Mirena, Kyleena, Levosert i Levosert Easy; Jaydess i Benilexa nie wystąpiły w tym odczycie (ustalenie redakcji z rejestru, nie zapis źródła), więc opisujemy je tylko tam, gdzie wskazuje je FSRH lub regulator.

Tabela jest skrótem: dawkowanie, wskazania dodatkowe i warunki stosowania są w ChPL konkretnego preparatu. Wszystkie wymienione preparaty to leki wydawane na receptę (według RPL, odczyt 29-10-2026).

Jak działa wkładka antykoncepcyjna

Według FSRH w działaniu antykoncepcyjnym wkładek biorą udział efekty przed zapłodnieniem i po zapłodnieniu, ale głównym mechanizmem są efekty przed zapłodnieniem, zarówno w wkładce miedzianej, jak i w hormonalnej.

• Wkładka miedziana: główny mechanizm to hamowanie zapłodnienia przez działanie miedzi na komórkę jajową i plemniki, a miedź w śluzie szyjkowym utrudnia też przechodzenie plemników do górnych dróg rozrodczych. Wkładka wywołuje również odczyn zapalny w endometrium, który mógłby utrudniać zagnieżdżenie.
• Wkładka z lewonorgestrelem: według ChPL Mirena zagęszczenie śluzu szyjkowego zapobiega przedostawaniu się plemników przez kanał szyjki macicy, a u niektórych kobiet zostaje zahamowana owulacja. FSRH dodaje, że większość użytkowniczek (ponad 75%) nadal owuluje. Zgadza się z tym ChPL Kyleena: owulację obserwowano u większości badanych kobiet. Endometrium pod wpływem lewonorgestrelu staje się niewrażliwe na krążący estradiol i zahamowany zostaje jego wzrost.

Od kiedy chroni. FSRH: wkładka miedziana działa natychmiast po założeniu, a wkładka z lewonorgestrelem po 7 dniach. ChPL Mirena i Kyleena podają, że przy założeniu w ciągu 7 dni od początku krwawienia miesiączkowego ochrona zaczyna się od założenia, a przy założeniu w innym momencie cyklu trzeba przez 7 dni stosować metodę mechaniczną albo powstrzymać się od stosunków. Okna czasowe się różnią: FSRH uznaje ochronę od założenia tylko przy założeniu w pierwszych 5 dniach cyklu, a ChPL w pierwszych 7 dniach krwawienia. Przy założeniu w dniach 6-7 bezpieczniej przyjąć wariant ostrożniejszy i zapytać lekarza. (To rada redakcji.)

Skuteczność wkładki

• FSRH: wskaźnik niepowodzeń wkładki miedzianej w pierwszym roku szacuje się na 0,8% (typowe stosowanie) i 0,6% (idealne stosowanie).
• FSRH: dla wkładki 52 mg z lewonorgestrelem w pierwszym roku jest to 0,2%, a w przypadku wkładek 19,5 mg i 13,5 mg niepowodzenia w czasie stosowania zgodnego z rejestracją wynoszą około 0,3%.
• ChPL Kyleena: w pierwszym roku wskaźnik Pearla wyniósł 0,16, a w okresie 5 lat 0,29.
• ChPL Levosert: wskaźnik Pearla 0,15 pod koniec pierwszego roku i 0,18 pod koniec ósmego roku.

FSRH zaznacza, że skuteczność wkładek jest wysoka i nie zależy od leków indukujących enzymy wątrobowe ani od masy ciała (BMI), ale wyższe BMI wiąże się z większym ryzykiem wydalenia wkładki. Wkładka nie chroni przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową, w tym HIV; WHO zaleca przy ryzyku zakażenia konsekwentne stosowanie prezerwatyw.

Jak długo można nosić wkładkę

• Wkładka miedziana: według FSRH wkładki miedziane dostępne w Wielkiej Brytanii mają rejestrację na 5 albo 10 lat (zależnie od urządzenia). FSRH popiera dłuższe stosowanie wkładki z co najmniej 300 mm2 miedzi założonej w wieku 40 lat lub później: do menopauzy. To stanowisko wytycznej wykracza poza okres z rejestracji, więc decyzję podejmuje lekarz (to rada redakcji, nie zapis źródeł).
• Wkładki hormonalne wg ChPL: Mirena 8 lat w antykoncepcji (usunąć lub wymienić najpóźniej po 8 latach), Levosert 8 lat, Kyleena do 5 lat. ChPL Levosert nakazuje usunięcie przed upływem ósmego roku i, jeśli kobieta chce dalej stosować metodę, wymianę na nowy system.
• Stanowisko FSRH poza ChPL: FSRH podaje, że dowolna wkładka 52 mg założona w wieku 45 lat lub później może być stosowana do 55. roku życia. Jednocześnie nie ma danych wspierających przedłużenie stosowania wkładek 19,5 mg i 13,5 mg, nawet jeśli założono je w starszym wieku. Jaydess 13,5 mg ma według FSRH rejestrację na 3 lata.

Założenie, kontrola i usunięcie

Kto zakłada. ChPL Mirena zdecydowanie zaleca, aby wkładkę zakładali tylko lekarze z doświadczeniem w tej procedurze lub po odpowiednim szkoleniu. FSRH również wymaga, by osoby zakładające wkładki były do tego odpowiednio przeszkolone.

Przed założeniem. ChPL Mirena: należy wykluczyć ciążę i choroby przenoszone drogą płciową, a infekcje dróg rodnych wyleczyć przed założeniem systemu. FSRH natomiast stwierdza, że nie ma badań, które rutynowo trzeba wykonać przed założeniem, a przeciwwskazań jest niewiele. Zaleca jednak zebranie wywiadu seksualnego i zaproponowanie badań w kierunku zakażeń przenoszonych drogą płciową, zwłaszcza przy czynnikach zwiększonego ryzyka. Różnica wynika z innego zakresu dokumentów (ChPL opisuje konkretny lek), a w praktyce o badaniach decyduje lekarz (to rada redakcji, nie zapis źródeł).

Kiedy. FSRH: wkładkę można założyć w dowolnym dniu cyklu, jeśli można w uzasadniony sposób wykluczyć ciążę. ChPL Mirena i Kyleena wskazują założenie w ciągu 7 dni od początku krwawienia miesiączkowego, a w innym terminie ochrona nie jest natychmiastowa (patrz wyżej).

Po porodzie. ChPL Mirena: założenie poporodowe należy przełożyć do całkowitej inwolucji macicy i nie zakładać systemu wcześniej niż po 6 tygodniach od porodu; założenie bezpośrednio po porodzie ChPL dopuszcza tylko w wyjątkowych, opisanych warunkach i z ryzykiem wypadnięcia. WHO podaje dla okresu od 48 godzin do 4 tygodni po porodzie kategorię 3 dla obu rodzajów wkładek, a po 4 tygodniach kategorię 1.

Ból i samopoczucie. FSRH: większość założeń wiąże się z łagodnym lub umiarkowanym bólem, ale ból może być od żadnego do silnego, więc należy omówić i zaproponować leczenie przeciwbólowe. ChPL Mirena: zakładaniu i usuwaniu może towarzyszyć niewielki ból i krwawienie, a zabieg może wywołać omdlenie z reakcji wazowagalnej lub napad padaczkowy u chorych na padaczkę.

Kontrola. Stanowiska różnią się. FSRH: poza założeniem w ciągu 48 godzin po porodzie rutynowe kontrole po założeniu nie są wymagane, a użytkowniczka powinna sama sprawdzać nitki 4-6 tygodni po założeniu i potem regularnie, np. co miesiąc lub po miesiączce. ChPL wymagają badania kontrolnego: Mirena po 4-12 tygodniach, Kyleena po 4-6 tygodniach, Levosert po 4-6 tygodniach, a następnie raz w roku lub częściej, jeśli to klinicznie wskazane. Przy rozbieżności zalecamy zastosować się do zaleceń lekarza prowadzącego i ulotki konkretnego produktu (rada redakcji).

Nitki. FSRH: należy zgłosić się, jeśli nitek nie można wyczuć, zmieniła się ich długość albo wyczuwalny jest trzon wkładki, bo wkładka może być wtedy źle umiejscowiona i skuteczności nie można zagwarantować. Do czasu potwierdzenia położenia należy powstrzymać się od współżycia lub stosować inną metodę. Jeśli w ostatnim czasie był stosunek bez prezerwatywy, zgłoś się od razu, bo może być potrzebna antykoncepcja awaryjna.

Usunięcie i płodność. ChPL Mirena: jeśli system zostanie usunięty w innym momencie cyklu (lub kobieta nie miesiączkuje regularnie) i w ciągu ostatniego tygodnia był stosunek, możliwe jest zajście w ciążę, więc ChPL zaleca metodę zastępczą co najmniej 7 dni przed usunięciem. Usunięcie przywraca normalną płodność. ChPL Kyleena: stosowanie nie wpływa na płodność w przyszłości.

Wkładka miedziana jako antykoncepcja awaryjna

FSRH: wkładkę miedzianą można założyć do 5 dni po pierwszym niezabezpieczonym stosunku w danym cyklu albo do 5 dni po najwcześniejszej spodziewanej dacie owulacji, zależnie od tego, który termin przypada później (przy regularnym cyklu 28-dniowym do 19. dnia cyklu). Datę owulacji da się tak oszacować tylko wtedy, gdy znana jest dokładna data ostatniej miesiączki, a cykle są regularne. Według wytycznej FSRH o antykoncepcji awaryjnej wkładka miedziana jest najskuteczniejszą metodą awaryjną i należy ją zaproponować, jeśli jest odpowiednia. Skuteczność wkładki miedzianej nie jest, według FSRH, znana jako zależna od wagi ani BMI. Wkładka założona w tym trybie może zostać na stałe jako zwykła antykoncepcja.

WHO potwierdza, że kryteria kwalifikacji do założenia wkładki miedzianej w trybie awaryjnym są takie same jak przy zwykłym założeniu. W osobnej tabeli dla wkładki miedzianej w trybie awaryjnym WHO podaje kategorię 4 dla ciąży oraz kategorię 3 po gwałcie przy wysokim ryzyku zakażeń przenoszonych drogą płciową (kategoria 1 przy niskim ryzyku). Wkładka nie chroni przed zakażeniami i PID, więc w takiej sytuacji decyzję podejmuje lekarz po ocenie ryzyka. (To rada redakcji.) Gdy kobieta jest kierowana na założenie wkładki, FSRH zaleca, by w chwili skierowania podać doustną antykoncepcję awaryjną na wypadek, gdyby wkładki nie dało się założyć.

Wkładki hormonalne nie służą do antykoncepcji awaryjnej. ChPL Mirena, Kyleena i Levosert wskazują, że nie nadają się do tego celu. Porównanie metod awaryjnych znajdziesz w artykule antykoncepcja awaryjna: co wybrać.

Kto nie powinien mieć wkładki: przeciwwskazania

Kryteria WHO MEC (kategorie 3 i 4)

WHO określa kategorię 3 jako stan, w którym teoretyczne lub udowodnione ryzyko zwykle przewyższa korzyści ze stosowania metody, a kategorię 4 jako stan stanowiący niedopuszczalne ryzyko dla zdrowia, jeśli metoda jest stosowana. Poniższa tabela zawiera wszystkie wiersze tabeli WHO dla wkładek (Cu-IUD i LNG-IUD), w których któraś kolumna ma kategorię 3 lub 4. W wierszach z dwiema wartościami podajemy rozpoczęcie stosowania (R) i kontynuację (K).

W wierszu o zwiększonym ryzyku zakażeń WHO podaje przy rozpoczęciu kategorię 2/3 i zaznacza, że niektóre osoby z bardzo wysokim indywidualnym ryzykiem zakażeń nie powinny mieć zakładanej wkładki do czasu badań i leczenia. Pełna tabela (także kategorie 1 i 2) jest w dokumencie WHO, rozdział 5.4. Kryteria WHO dotyczą urządzenia uwalniającego 20 µg lewonorgestrelu na dobę, czyli odpowiednika wkładki 52 mg; dla wkładek 19,5 mg i 13,5 mg tabela WHO nie podaje odrębnych kategorii (ustalenie redakcji, nie zapis źródła).

Przeciwwskazania z ChPL (pkt 4.3)

Poniżej pełne listy z pkt 4.3 trzech ChPL; nie są identyczne.

• Mirena: nadwrażliwość na substancję czynną lub pomocniczą; ciąża lub jej podejrzenie; nowotwory wrażliwe na progestagen, np. rak piersi; istniejące lub nawracające stany zapalne narządów miednicy; zapalenie szyjki macicy; infekcje dolnego odcinka dróg rodnych; poporodowe zapalenie błony śluzowej macicy; infekcje macicy po poronieniu w ciągu ostatnich trzech miesięcy; stany sprzyjające rozwojowi infekcji; dysplazja nabłonka szyjki macicy; nowotwór złośliwy szyjki lub trzonu macicy; niezdiagnozowane krwawienia z dróg rodnych; wrodzone lub nabyte zmiany w szyjce lub jamie macicy, jak włókniakomięśniaki zniekształcające jamę macicy; ostra choroba wątroby lub nowotwór wątroby.
• Kyleena: ciąża; ostre lub nawracające zapalenie narządów miednicy mniejszej lub choroby związane ze zwiększonym ryzykiem zakażeń narządów miednicy; ostre zapalenie szyjki macicy lub pochwy; poporodowe zapalenie błony śluzowej macicy lub zakażenie macicy po poronieniu w ciągu ostatnich trzech miesięcy; śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy do ustąpienia; nowotwór złośliwy trzonu lub szyjki macicy; nowotwory wrażliwe na progestagen, np. rak piersi; nieprawidłowe krwawienia z pochwy o nieznanej etiologii; wrodzone lub nabyte zmiany w jamie macicy (w tym włókniakomięśniaki), jeśli zniekształcają jamę macicy; ostra choroba wątroby lub nowotwór wątroby; nadwrażliwość na substancję czynną lub pomocniczą.
• Levosert: ciąża lub jej podejrzenie; istniejące lub nawracające stany zapalne narządów miednicy; infekcje dolnego odcinka dróg rodnych; poporodowe zapalenie błony śluzowej macicy; infekcje macicy po poronieniu w ciągu ostatnich trzech miesięcy; zapalenie szyjki macicy; dysplazja nabłonka szyjki macicy; podejrzenie lub występowanie nowotworu złośliwego szyjki lub trzonu macicy; nowotwór wątroby lub inne ostre lub ciężkie choroby wątroby; wrodzone lub nabyte nieprawidłowości budowy macicy, w tym włókniakomięśniaki zniekształcające jamę; niezdiagnozowane, nietypowe krwawienia z macicy; stany sprzyjające rozwojowi infekcji; podejrzenie lub występowanie nowotworów zależnych od hormonów, np. rak piersi; nowotwory złośliwe dotyczące krwi lub białaczki (poza okresem remisji); niedawno przebyta choroba trofoblastu przy podwyższonym poziomie hCG; nadwrażliwość na substancję czynną lub pomocniczą.

Sytuacje, w których ChPL każe zachować ostrożność (pkt 4.4, przykład Mirena): migrena (w tym migrena ogniskowa z asymetrycznymi ubytkami pola widzenia lub innymi objawami przemijającego niedokrwienia mózgu), wyjątkowo silny ból głowy, żółtaczka, znaczne zwiększenie ciśnienia tętniczego, ciężka choroba tętnic (udar, zawał) i ostra żylna choroba zakrzepowo-zatorowa; w takim przypadku system stosuje się ostrożnie po konsultacji ze specjalistą albo rozważa się jego usunięcie. Ostrożność dotyczy także wrodzonych wad serca i wad zastawek zwiększających ryzyko zapalenia wsierdzia. Kyleena ma w pkt 4.4 podobną listę (migrena, wyjątkowo silny ból głowy, żółtaczka, znaczne zwiększenie ciśnienia, ciężka choroba tętnic); nie wymienia ona osobno ostrej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej ani wad serca, które są na liście Mireny.

Przy ostrej zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej WHO podaje dla wkładki z lewonorgestrelem kategorię 3 (dla miedzianej 1), a ChPL Mirena wymienia ostrą żylną chorobę zakrzepowo-zatorową wśród stanów, w których system stosuje się ostrożnie lub rozważa usunięcie. Szerzej o zakrzepicy przy hormonach: antykoncepcja a zakrzepica.

Ostrzeżenia i powikłania

Perforacja macicy

FSRH podaje, że do powikłań przy zakładaniu należą zakażenie miednicy (poniżej 1%) i perforacja macicy (1-2 przypadki na 1000 założeń w populacji ogólnej, więcej po porodzie, zwłaszcza u karmiących piersią). Według ChPL Mirena perforacja zdarza się najczęściej podczas zakładania, może być wykryta dopiero później i zmniejszyć skuteczność; system może znajdować się poza jamą macicy i wtedy trzeba go usunąć, czasem operacyjnie. W dużym badaniu kohortowym częstość perforacji wyniosła 1,3 na 1000 założeń, a karmienie piersią w czasie założenia i poród do 36 tygodni przed założeniem zwiększały to ryzyko. Przy trudnościach w zakładaniu albo nietypowym bólu lub krwawieniu ChPL każe rozważyć perforację i niezwłocznie wykonać badanie, np. USG.

Ciąża pozamaciczna i ciąża przy założonej wkładce

FSRH: ryzyko ciąży, w tym pozamacicznej, jest podczas stosowania wkładki bardzo małe, a przebyta ciąża pozamaciczna nie jest przeciwwskazaniem. ChPL Mirena, Kyleena i Levosert zaznaczają jednak, że ryzyko ciąży pozamacicznej jest większe u kobiet z przebytą ciążą pozamaciczną, po operacjach na jajowodach lub po zakażeniu narządów miednicy. Według ChPL Kyleena około połowa ciąż, do których dochodzi przy tej wkładce, to ciąże pozamaciczne. Gdy do ciąży dojdzie mimo wkładki, ChPL Mirena wskazuje, że względne prawdopodobieństwo ciąży pozamacicznej jest zwiększone. Ból w podbrzuszu, zwłaszcza z zatrzymaniem miesiączki, wymaga rozważenia ciąży pozamacicznej. ChPL Mirena zaleca, by przy ciąży mimo założonego systemu usunąć go jak najszybciej, bo pozostawienie systemu w macicy może zwiększać ryzyko poronienia i porodu przedwczesnego; samo usunięcie lub badanie macicy także może wywołać poronienie, a lekarz musi wykluczyć ciążę pozamaciczną. Decyzję o postępowaniu podejmuje lekarz. (To rada redakcji.)

Komunikat regulatora (PRAC, 9 lipca 2026). Komitet PRAC Europejskiej Agencji Leków zalecił, aby podmiot odpowiedzialny za Jaydess (wkładka 13,5 mg) zmienił informację o produkcie w zakresie ciąży pozamacicznej. W przytoczonym przez PRAC francuskim badaniu kohortowym współczynnik hazardu (HR) ciąży pozamacicznej w porównaniu z wkładkami miedzianymi wyniósł 2,57 dla wkładki 13,5 mg, 1,37 dla 19,5 mg i 0,62 dla 52 mg. Jest to propozycja zmiany ChPL, jeszcze nie obowiązujący zapis. Zalecenie dotyczy zmiany ChPL Jaydess, a w naszym odczycie RPL tego preparatu nie ma; polskie ChPL Mirena, Kyleena i Levosert nie zawierają tego zapisu (według tekstów pobranych 29-10-2026). Nie oznacza to zakazu żadnej wkładki, tylko informację, którą warto omówić z lekarzem przy wyborze (to rada redakcji, nie zapis PRAC).

Zakażenia narządów miednicy

ChPL Mirena: infekcje narządów miednicy mogą mieć poważne konsekwencje, wpływać na płodność i zwiększać ryzyko ciąży pozamacicznej. Po założeniu systemu może dojść do ciężkiego zakażenia lub sepsy. Wkładka nie chroni przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową.

Wypadnięcie wkładki

Według ChPL Mirena częstość wypadnięcia w badaniach klinicznych była niewielka (poniżej 4% założonych systemów). Do wydalenia może dojść bez wiedzy użytkowniczki, co prowadzi do utraty działania antykoncepcyjnego. Ryzyko jest większe m.in. u kobiet z obfitymi krwawieniami miesiączkowymi w wywiadzie i z wyższym BMI. Do czasu potwierdzenia położenia należy stosować mechaniczną metodę antykoncepcji.

Rak piersi, torbiele jajnika, nastrój, leki

• FSRH: dowody sugerują możliwy związek aktualnego lub niedawnego stosowania antykoncepcji hormonalnej (w tym wkładek z lewonorgestrelem) z rakiem piersi, ale ewentualne zwiększenie ryzyka wydaje się małe. ChPL Mirena zaznacza, że niektóre badania sugerowały nieznacznie zwiększone ryzyko względne przy wkładkach z LNG, a inne tego nie potwierdziły.
• Torbiele: FSRH wiąże wkładki z lewonorgestrelem z częstszymi torbielami jajnika, które nie wydają się klinicznie istotne. W ChPL Mirena powiększone pęcherzyki jajnikowe stwierdzono u 12% pacjentek.
• Nastrój: ChPL Mirena podaje, że obniżony nastrój i depresja to dobrze znane działania niepożądane hormonalnych środków antykoncepcyjnych. FSRH uznaje, że pogorszenie nastroju zgłaszają niektóre użytkowniczki wkładek z LNG, ale dowody są zbyt ograniczone, aby potwierdzić lub wykluczyć związek przyczynowy.
• Leki: FSRH uznaje skuteczność wkładki za niezależną od leków indukujących enzymy wątrobowe, a według ChPL Mirena wpływ leków zwiększających klirens lewonorgestrelu (np. fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna, dziurawiec) na skuteczność nie jest znany i nie powinien mieć dużego znaczenia ze względu na miejscowy mechanizm działania. Inhibitory CYP3A4 (np. flukonazol, klarytromycyna, sok grejpfrutowy) mogą zwiększać stężenie progestagenów w osoczu. Szerzej: antykoncepcja a leki.

Działania niepożądane: krwawienia i bóle

• Wkładka miedziana: FSRH wiąże ją ze zwiększeniem utraty krwi menstruacyjnej; krwawienie może być obfitsze, dłuższe i bardziej bolesne niż przed założeniem, mogą wystąpić krwawienia międzymiesiączkowe. Obfite krwawienie z czasem często słabnie, a krwawienia międzymiesiączkowe rzadziej.
• Wkładka z lewonorgestrelem: FSRH: wiąże się ze zmniejszeniem utraty krwi, a z czasem częściej występują rzadkie krwawienia i brak miesiączki. ChPL Mirena: działania niepożądane obserwuje się najczęściej w pierwszych miesiącach i z czasem przemijają; bardzo często występują nieprawidłowe krwawienia, w tym plamienia, skąpe krwawienia lub ich brak. Rzadkie krwawienia lub brak krwawień mogą wystąpić u około 20% kobiet w wieku rozrodczym, a po 6 tygodniach bez miesiączki należy rozważyć ciążę. W pkt 4.8 ChPL Mirena podaje też, że w pierwszym roku krwawienie zanikło na co najmniej trzy miesiące u 17% kobiet, a pod koniec 8. roku brak krwawienia dotyczy 34%, a rzadkie krwawienia 26% kobiet. ChPL Kyleena: z czasem rośnie odsetek kobiet z brakiem miesiączki i rzadkimi krwawieniami, a maleje odsetek z krwawieniami przedłużonymi, nieregularnymi i częstymi.
• Inne: FSRH wymienia trądzik, tkliwość piersi, ból głowy i zmiany nastroju zgłaszane przez niektóre użytkowniczki wkładek z LNG, ale dowody są zbyt ograniczone, by potwierdzić lub wykluczyć związek przyczynowy; badania nie wskazują na ujemny wpływ wkładek na libido ani na przyrost masy ciała. Tabela działań niepożądanych w ChPL Mirena wymienia jednak nastroje depresyjne, depresję, nerwowość i zmniejszone libido oraz zwiększenie masy ciała, więc źródła nie są tu zgodne i każdą taką zmianę warto omówić z lekarzem (to rada redakcji, nie zapis źródeł).

Kiedy zgłosić się do lekarza

FSRH zaleca pilną konsultację przy objawach zakażenia narządów miednicy (zmiana wydzieliny z pochwy, ból miednicy, krwawienia międzymiesiączkowe lub po stosunku), przy obawach dotyczących wzorca krwawień i przy dodatnim teście ciążowym. Do lekarza należy się zgłosić także wtedy, gdy nie można wyczuć nitek albo wyczuwalny jest trzon wkładki (patrz wyżej). ChPL Mirena każe zgłaszać natychmiast objawy sugerujące powikłania ciąży, np. ściskający ból brzucha z gorączką. Według ChPL Mirena krwawienie lub ból mogą być objawem wypadnięcia wkładki, a nasilenie krwawień (system zwykle je zmniejsza) może być objawem wypadnięcia lub przemieszczenia. Gorączka z bólem podbrzusza albo z nietypową wydzieliną wymaga pilnej oceny (to rada redakcji, nie zapis źródła).

Silny ból podbrzusza, zwłaszcza po założeniu wkładki, z zatrzymaniem miesiączki lub z omdleniem, to sytuacja do pilnej oceny lekarskiej (to rada redakcji, nie zapis ChPL).

Co dalej

• Antykoncepcja: przewodnik po metodach
• Antykoncepcja awaryjna: co wybrać
• Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe: rodzaje
• Minipigułka: jak działa
• Antykoncepcja a zakrzepica

Źródła

Stan źródeł: 29-10-2026, data przeglądu karty: 29-10-2026, następny przegląd do 04-2027. Autor: Redakcja e-umed.pl. Treść nie przeszła recenzji lekarskiej.

• FSRH Clinical Guideline: Intrauterine Contraception (marzec 2023, zm. styczeń 2025), pkt 4-5, 7, 9, 13
• FSRH Clinical Guideline: Emergency Contraception (marzec 2017, zm. kwiecień 2026)
• WHO: Medical eligibility criteria for contraceptive use, sixth edition (2025), pkt 5.4 i 5.5
• Charakterystyki Produktu Leczniczego: Mirena, Kyleena, Levosert, Levosert Easy, pkt 2, 4.1-4.6, 4.8, 5.1 (Rejestr Produktów Leczniczych URPL: rejestry.ezdrowie.gov.pl, odczyt 29-10-2026)
• EMA: PRAC recommendations on signals adopted at the 6-9 July 2026 PRAC meeting, pkt 1.2 (EMA/PRAC/155652/2026)