Choroby weneryczne (STI): objawy i badania
Zakażenia przenoszone drogą płciową (STI, potocznie choroby weneryczne) wywołują bakterie, wirusy i pasożyty. WHO wymienia ponad 30 takich patogenów, a do zakażenia dochodzi podczas kontaktu seksualnego, w tym stosunku waginalnego, analnego i oralnego. Kluczowa jest bezobjawowość: WHO szacuje, że na świecie każdego dnia ponad milion osób w wieku 15-49 lat nabywa wyleczalną STI, w większości bez objawów. Brak dolegliwości nie wyklucza więc zakażenia, a testy molekularne są według WHO szczególnie przydatne właśnie przy zakażeniach bezobjawowych.
Poradnik zestawia dane WHO, ECDC, europejskich wytycznych IUSTI, amerykańskich wytycznych CDC i polskich źródeł urzędowych. Jest informacją ogólną, nie zastępuje porady lekarza i nie służy do stawiania diagnozy. Gdzie w Polsce można się zbadać, opisuje osobny poradnik badania na choroby weneryczne: ścieżki w Polsce.
Najważniejsze w skrócie
- STI są często bezobjawowe, a gdy objawy się pojawiają, bywają niespecyficzne.
- Cztery zakażenia są z reguły wyleczalne antybiotykami (chlamydia, rzeżączka, kiła, rzęsistkowica). Herpes i HIV leczy się lekami przeciwwirusowymi, które nie usuwają zakażenia. Na WZW B i HPV istnieją szczepionki.
- Prezerwatywy użyte poprawnie i konsekwentnie należą według WHO do najskuteczniejszych metod ochrony, ale nie chronią w pełni przed zakażeniami dającymi owrzodzenia poza okolicą narządów płciowych, np. kiłą i opryszczką.
- Po ryzykownym kontakcie zakażeniu HIV można próbować zapobiec lekami podanymi w szpitalu zakaźnym możliwie szybko - polskie źródła urzędowe wskazują 48 godzin jako okres największej skuteczności, a amerykańskie wytyczne CDC dopuszczają profilaktykę do 72 godzin. Nie czekaj: liczy się każda godzina.
- Zalecenia, kto i jak często ma się badać, różnią się między źródłami (CDC jest bardziej zdecydowane, IUSTI ostrożniejsze), więc decyzję podejmuje się z lekarzem.
Czym są STI i jak się przenoszą
Poza kontaktem seksualnym część zakażeń przenosi się z matki na dziecko w ciąży, podczas porodu i karmienia piersią oraz przez niebezpieczną transfuzję krwi. Osiem patogenów odpowiada według WHO za największą liczbę zakażeń: cztery są wyleczalne (kiła, rzeżączka, chlamydia, rzęsistkowica), a cztery to wirusy (WZW B, HSV, HIV i HPV). WHO odnotowuje też nawrót mniej znanych zakażeń, np. ziarnicy wenerycznej (LGV), a ECDC trwającą transmisję tej choroby (3 490 zgłoszonych przypadków w 2024 r.).
Droga zakażenia zależy od patogenu. Kiła przenosi się przez bezpośredni kontakt ze zmianą lub błoną śluzową, także podczas seksu oralnego i pocałunków w miejscu zmiany. HPV przenosi się głównie przez intymny kontakt skóra do skóry. HIV rozprzestrzenia się przez płyny ustrojowe, a nie przez pocałunki, uściski ani wspólne jedzenie. Polskie Ministerstwo Zdrowia wylicza, że HIV nie przenosi się też przez wspólne naczynia i łazienkę ani przez dotyk.
Nieleczone STI mogą mieć poważne następstwa: chlamydia i rzeżączka są główną przyczyną choroby zapalnej miednicy i niepłodności u kobiet, opryszczka, rzeżączka i kiła zwiększają ryzyko zakażenia HIV, HPV powoduje raka szyjki macicy i inne nowotwory, a przeniesienie z matki na dziecko może skończyć się obumarciem płodu, wcześniactwem i wadami wrodzonymi. Z drugiej strony zakażenie nie jest kwestią oceny moralnej: wytyczne CDC podkreślają, że rozmowa o historii seksualnej powinna się odbywać z szacunkiem i bez oceniania.
Objawy i bezobjawowość
Najważniejsza zasada: brak objawów nie oznacza braku zakażenia. Osoba bez dolegliwości może zakażać partnerów. Poniżej zestawienie według źródeł; częstość bezobjawowego przebiegu zależy od zakażenia i od płci.
| Zakażenie | Bezobjawowo (wg źródeł) | Objawy, jeśli występują |
|---|---|---|
| Chlamydia | WHO: wiele osób nie ma objawów lub ma łagodne. IUSTI 2025: u kobiet 70-95%, u mężczyzn zwykle ponad 50% (25-100% w różnych badaniach). | Mężczyźni: pieczenie przy oddawaniu moczu, wydzielina z prącia, ból jąder. Kobiety: zmiana wydzieliny z pochwy, krwawienie między miesiączkami lub po stosunku, ból w podbrzuszu, pieczenie przy oddawaniu moczu. Zakażenie jamy ustnej najczęściej bez objawów. Objawy mogą pojawić się nawet po 3 tygodniach od kontaktu. |
| Rzeżączka | IUSTI 2020: u mężczyzn zakażenie cewki rzadko bezobjawowe (poniżej 10%); u kobiet zakażenie szyjki macicy często bezobjawowe (50%); odbyt i gardło zwykle bezobjawowo. | Kobiety: upławy, pieczenie przy oddawaniu moczu, ból w podbrzuszu, krwawienia między miesiączkami, ból podczas stosunku. Mężczyźni: pieczenie przy oddawaniu moczu, ropna wydzielina z prącia, rzadziej bolesne lub obrzęknięte jądra. Objawy zwykle w ciągu 2 tygodni. |
| Kiła | WHO: wiele osób nie ma objawów lub ich nie zauważa; kiła utajona często bez objawów. | Najpierw zwykle pojedyncze, bezbolesne owrzodzenie w miejscu zakażenia (narządy płciowe, odbyt, wargi, jama ustna). Nieleczona przechodzi w kiłę wtórną, m.in. z wysypką na dłoniach i podeszwach, a po latach może zająć mózg, serce, oczy i uszy. |
| Rzęsistkowica | WHO: u mężczyzn większość zakażeń bezobjawowa; u kobiet bywa objawowa lub nie. | Kobiety: upławy (u ponad 50%), świąd, ból przy oddawaniu moczu i stosunku. Mężczyźni: wydzielina z prącia, ból przy oddawaniu moczu. |
| Opryszczka narządów płciowych | WHO: większość osób nie ma objawów lub ma łagodne i wiele nie wie o zakażeniu. | Grudki, pęcherzyki lub owrzodzenia wokół narządów płciowych lub odbytu; nawroty są zwykle krótsze i łagodniejsze od pierwszego epizodu. |
| HIV | Po początkowej fazie nawet 1-10 lat bez objawów. | W pierwszych tygodniach część osób ma gorączkę, zmęczenie, ból gardła, wysypkę, bóle mięśni i stawów, bóle głowy; inne nie mają objawów. |
| HPV | Większość zakażeń ustępuje bez objawów. | Typy niskiego ryzyka mogą powodować kłykciny kończyste, typy wysokiego ryzyka przy trwałym zakażeniu - zmiany przedrakowe i nowotwory. |
| WZW B | WHO: większość osób nie ma objawów przy świeżym zakażeniu. | Gdy występują: żółtaczka, ciemny mocz, zmęczenie, nudności, wymioty, ból brzucha. |
ECDC radzi, by zgłosić się na badanie, gdy pojawia się ból, wydzielina albo owrzodzenie. Do lekarza warto też pójść, gdy partner lub partnerka dowie się o zakażeniu, nawet jeśli sami nie mamy objawów (zob. niżej).
Przegląd głównych zakażeń
Chlamydia
Wywołuje ją bakteria Chlamydia trachomatis. Jest wyleczalna antybiotykami, a przy wczesnym leczeniu rzadko prowadzi do długotrwałych problemów. Bez leczenia u kobiet może dojść do choroby zapalnej miednicy, niepłodności i ciąży pozamacicznej, a u mężczyzn do bolesnego zapalenia jąder i najądrza. Rozpoznanie opiera się na testach amplifikacji kwasów nukleinowych (NAAT), a materiał można pobrać samodzielnie. IUSTI 2025 nie zaleca serologii do rozpoznawania ostrej niepowikłanej chlamydii narządów płciowych. Szczep LGV daje cięższy obraz i wymaga swoistego testu molekularnego.
Rzeżączka
Przenosi się najczęściej podczas stosunku waginalnego, analnego lub oralnego bez zabezpieczenia oraz z matki na dziecko przy porodzie; leczy się ją antybiotykami, a najlepiej leczyć też niedawnych partnerów. Nieleczona może prowadzić do choroby zapalnej miednicy, ciąży pozamacicznej i niepłodności, a rzadko trafia do krwi i stawów. WHO ostrzega, że oporność na leki jest poważnym zagrożeniem dla leczenia rzeżączki. Z tego powodu leczenie powinien dobrać lekarz, a nie pacjent na własną rękę. (To rada redakcji, nie zapis źródeł.)
Kiła
Kiła jest wyleczalna, ale nieleczona trwa wiele lat i może uszkodzić m.in. mózg, układ krążenia, oczy i uszy; okres wylęgania wynosi 10-90 dni. W ciąży może prowadzić do obumarcia płodu, śmierci noworodka i kiły wrodzonej, dlatego ECDC zaleca rutynowe badanie wszystkich kobiet w ciąży. Szczepionki przeciw kile nie ma. Wstępne rozpoznanie według CDC opiera się na dwóch badaniach serologicznych: nietreponemalnym (VDRL lub RPR) i treponemalnym.
HPV
HPV to grupa ponad 200 typów wirusa, z których 12 jest uznawanych za wysokiego ryzyka onkogennego. Jest to najczęstsze zakażenie przenoszone drogą płciową na świecie, a według WHO prawie każda osoba seksualnie aktywna zakazi się nim w pewnym momencie, zwykle bez objawów, a układ odpornościowy najczęściej sam usuwa wirusa. Nie ma leku na samo zakażenie, ale zmiany przedrakowe wykrywa się w badaniach przesiewowych szyjki macicy, a kłykciny leczy się lekami lub chirurgicznie. Zmiany przedrakowe rzadko dają objawy, dlatego przesiewowe badania szyjki są ważne także po zaszczepieniu.
HIV
HIV atakuje układ odpornościowy. Nie ma na niego szczepionki ani leku, ale skuteczne leczenie pozwala żyć długo i zdrowo i obniża ilość wirusa, co jest kluczowe dla zapobiegania przeniesieniu. Według polskiego Ministerstwa Zdrowia zakażenie nie daje charakterystycznych objawów, więc przez lata można o nim nie wiedzieć, a osoby skutecznie leczone z niewykrywalną wiremią nie zakażają innych podczas kontaktów seksualnych (zasada N=N). Polska jest zaliczana do krajów o niskiej prewalencji HIV.
Opryszczka narządów płciowych
Główną przyczyną jest HSV-2; HSV-1, zwykle powodujący opryszczkę wargową, może też wywołać opryszczkę narządów płciowych. Zakażenie jest leczone, ale nieuleczalne: leki przeciwwirusowe skracają i łagodzą epizody, a leczenie nawrotu jest najskuteczniejsze, gdy zacznie się w ciągu 48 godzin od początku objawów. Zakażenie bywa bezobjawowe, więc osoba zakażona może przenieść wirusa, nie wiedząc o tym.
Rzęsistkowica
To wyleczalne zakażenie pasożytem Trichomonas vaginalis. Nieleczona wiąże się u kobiet w ciąży z niską masą urodzeniową i porodem przedwczesnym oraz ze zwiększonym ryzykiem zakażenia HIV.
Mykoplazma: dwie różne sprawy
Pod nazwą mykoplazma kryją się bakterie o różnym znaczeniu. Mycoplasma genitalium bywa przyczyną zapalenia cewki u mężczyzn (objawowego i bezobjawowego), a u kobiet wiąże się z zapaleniem szyjki macicy i chorobą zapalną miednicy; zakażenia u kobiet często przebiegają bezobjawowo. CDC (2021) nie zaleca badań przesiewowych bezobjawowych osób i zwraca uwagę na szybko rosnącą oporność na antybiotyk z grupy makrolidów. WHO zaznacza, że oporność występuje także u M. genitalium, ale nie jest systematycznie monitorowana. Inaczej jest z Mycoplasma hominis i Ureaplasma: europejskie stanowisko IUSTI nie zaleca rutynowego badania i leczenia tych bakterii u dorosłych mężczyzn i kobiet niebędących w ciąży, zarówno z objawami, jak i bez nich, bo bezobjawowe nosicielstwo jest częste, a większość osób nie zachoruje. Stanowisko nie obejmuje ciąży ani noworodków; w ciąży omów to z lekarzem prowadzącym. (To rada redakcji.) To stanowisko dotyczy wyłącznie M. hominis i Ureaplasma, a nie M. genitalium. IUSTI krytykuje też komercyjne panele PCR łączące tradycyjne STI z tymi bakteriami.
WZW B
Wirusowe zapalenie wątroby typu B jest jednym z ośmiu głównych patogenów STI według WHO. Przy świeżym zakażeniu większość osób nie ma objawów, a szczepionka daje niemal 100% ochrony przed wirusem.
Skala zakażeń: liczby z rokiem danych
Poniższe liczby pochodzą z trzech różnych źródeł i nie są wprost porównywalne: dane światowe WHO to modelowe szacunki nowych zakażeń w 2020 roku (osoby w wieku 15-49 lat), a dane ECDC i NIZP PZH-PIB to zgłoszone przypadki w 2024 roku. ECDC zaznacza, że o liczbie zgłoszonych przypadków chlamydii decyduje bardziej polityka badań i sposób zgłaszania niż rzeczywiste różnice epidemiologiczne.
| Zakażenie | Świat, szacunek 2020 (WHO) | UE/EOG, zgłoszone 2024 (ECDC) | Polska, zgłoszone 2024 (NIZP PZH-PIB) |
|---|---|---|---|
| Chlamydia | 129 mln nowych zakażeń | 213 443 przypadki | 1151 (kategoria A56: inne choroby przenoszone drogą płciową wywołane przez chlamydie), 3,06 na 100 tys. |
| Rzeżączka | 82 mln | 106 331 (wzrost o 303% od 2015) | 1186, 3,16 na 100 tys. (w 2023: 1322) |
| Kiła | 7,1 mln | 45 577 (ponad dwukrotnie więcej niż w 2015) | 3258 (kiła razem), 8,67 na 100 tys. (w 2023: 2980) |
| Rzęsistkowica | 156 mln | brak w pobranych źródłach | brak w pobranych źródłach |
| HIV, nowo wykryte | brak w tym zestawieniu | brak w tym zestawieniu | 2256, 6,01 na 100 tys. (w 2023: 2870) |
ECDC wskazuje, że w Europie najbardziej nieproporcjonalnie dotknięci są mężczyźni mający kontakty seksualne z mężczyznami, ale wśród osób heteroseksualnych rośnie liczba przypadków kiły, szczególnie u kobiet w wieku rozrodczym, a zgłoszone przypadki kiły wrodzonej wzrosły ze 78 w 2023 do 140 w 2024 roku (14 krajów).
Profilaktyka
Prezerwatywy
WHO: użyte poprawnie i konsekwentnie to jedna z najskuteczniejszych metod ochrony przed STI, w tym HIV, i powinny być używane przy każdym stosunku waginalnym, oralnym i analnym; nie chronią w pełni przed zakażeniami z owrzodzeniami poza narządami płciowymi (kiła, opryszczka). CDC (2021) podaje, że w parach, w których jedna osoba miała HIV, partnerzy HIV-ujemni przy konsekwentnym używaniu prezerwatyw byli o 71-80% mniej narażeni na zakażenie niż przy ich nieużywaniu. Konsekwentne używanie zmniejsza też ryzyko chlamydii, rzeżączki, WZW B i rzęsistkowicy, a ryzyko HPV, opryszczki narządów płciowych i kiły - gdy zakażony obszar jest zakryty; każde użycie jest lepsze niż żadne. ECDC zaznacza, że przy kile do zakażenia może dojść, gdy zmiana leży poza miejscem osłoniętym prezerwatywą, a przy HPV, że prezerwatywa nie chroni w 100%. Mycie pochwy po kontakcie nie chroni przed HIV i STI.
Szczepienia: HPV i WZW B
WHO: bezpieczne i wysoce skuteczne szczepionki istnieją przeciw WZW B i HPV. Szczepionka przeciw WZW B daje według WHO niemal 100% ochrony. W przypadku HPV w Europie dostępne są trzy szczepionki; ECDC wskazuje, że najlepiej szczepić dzieci, zanim mogą się zetknąć z wirusem, a rutynowo robi się to u dziewcząt i chłopców w wieku 9-14 lat zależnie od krajowego kalendarza. WHO traktuje szczepienie dziewcząt w wieku 9-14 lat jako priorytet; część krajów szczepi też chłopców.
W Polsce według NIZP PZH-PIB (Szczepienia.Info, aktualizacja 1 października 2026) powszechny program bezpłatnych szczepień przeciw HPV obejmuje dziewczęta i chłopców od dnia 9. urodzin do dnia poprzedzającego 14. urodziny, w schemacie dwudawkowym (zalecenia obowiązują od 1 września 2024 r.). W okresie od 1 października 2026 do 31 maja 2027 szczepionka HPV-2 jest dostępna bezpłatnie także dla osób po ukończeniu 18 lat do ukończenia 26 lat (Obwieszczenie Ministra Zdrowia z 30 września 2026 r.). Zasady programów zmieniają się, więc sprawdź aktualne warunki w przychodni lub na stronie Szczepienia.Info. (To rada redakcji, nie zapis źródeł.) CDC (USA) zaleca szczepienie przeciw HPV rutynowo w wieku 11-12 lat (od 9 lat), a u nieszczepionych do 26. roku życia, oraz szczepienie przeciw WZW B osobom seksualnie aktywnym z więcej niż jednym partnerem lub badanym albo leczonym z powodu STI. Zasad szczepienia przeciw WZW B w Polsce nie opisujemy, bo nie pobraliśmy polskiego źródła urzędowego; zapytaj lekarza. (To rada redakcji, nie zapis źródeł.)
PrEP, PEP i profilaktyka antybiotykowa po kontakcie
PrEP (profilaktyka przedekspozycyjna) to leki antyretrowirusowe stosowane przez osoby bez HIV, by zmniejszyć ryzyko zakażenia; PEP (profilaktyka poekspozycyjna) to takie leki podane po ekspozycji. WHO zaleca, by o PrEP lub PEP rozmawiać z lekarzem, gdy ryzyko zakażenia jest duże. ECDC wymienia leki zapobiegające zakażeniu HIV u osób o wyższym ryzyku obok prezerwatyw, badań i szybkiego leczenia. Szczegóły dotyczące PrEP w Polsce wykraczają poza ten przegląd.
W sprawie profilaktyki antybiotykowej po kontakcie (doxy-PEP) WHO pracuje nad zaleceniami dla wybranych bakteryjnych STI i grup o wyższym ryzyku. ECDC (styczeń 2026) radzi osobom o wyższym narażeniu omówić indywidualne opcje profilaktyki z lekarzem i nie zaleca powszechnego stosowania doxy-PEP wobec rzeżączki z powodu dużej oporności. Nie stosuj antybiotyków profilaktycznie na własną rękę. (To rada redakcji, nie zapis źródeł.)
Leczenie partnerów
WHO: leczenie partnerów seksualnych jest ważnym elementem postępowania, bo przerywa transmisję i zapobiega ponownemu zakażeniu. IUSTI 2025 przy chlamydii radzi wstrzymać się od kontaktów seksualnych przez 7 dni po tym, jak pacjent i jego partnerzy zakończą leczenie i ustąpią objawy.
Kto i jak często powinien się badać
WHO zaleca badanie przesiewowe bezobjawowych STI w wybranych populacjach priorytetowych i sytuacjach, a strategie przesiewowe uznaje za kluczowe u osób o wyższym ryzyku, np. u kobiet w ciąży, części młodzieży w miejscach o dużym obciążeniu i u mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami. ECDC radzi, by partnerzy badali się przed seksem bez prezerwatywy lub, jeśli to niemożliwe, po nim, a osoby z wieloma partnerami - regularnie. Konkretne częstotliwości podają wytyczne krajowe i branżowe, które się różnią:
| Źródło | Co zaleca (zakres) |
|---|---|
| CDC 2021 (USA) | Coroczne badanie w kierunku chlamydii i rzeżączki u wszystkich seksualnie aktywnych kobiet poniżej 25 lat; u młodych mężczyzn seksualnie aktywnych CDC uznaje dowody za niewystarczające do rutynowego badania w kierunku chlamydii, choć w placówkach obsługujących populacje o dużej częstości zakażeń chlamydią badanie młodych mężczyzn należy rozważyć. HIV: co najmniej raz w życiu w wieku 15-65 lat, osoby o wyższym ryzyku, m.in. MSM, co najmniej raz w roku, a także każdy, kto zgłasza się na ocenę STI. |
| IUSTI 2025 (Europa, chlamydia) | Szerokie badania przesiewowe osób bez objawów mają ograniczoną wartość; sugeruje się (niska pewność dowodów) coroczne badanie w poradniach STI u seksualnie aktywnych kobiet poniżej 25 lat i u MSM. |
| Ciąża | CDC (USA): HIV, kiła i HBsAg na pierwszej wizycie prenatalnej. ECDC: rutynowe badanie w kierunku kiły u wszystkich kobiet w ciąży. |
| Mykoplazmy i ureaplazmy (osoby dorosłe, poza ciążą) | IUSTI nie zaleca rutynowego badania w kierunku M. hominis i Ureaplasma; CDC nie zaleca przesiewu w kierunku M. genitalium u osób bez objawów. |
Źródła nie dają jednej reguły dla całej Europy, a krajowe zasady refundacji badań mogą się różnić od zaleceń branżowych. Wybór badań i terminów ustal z lekarzem, dopasowując go do liczby partnerów, wieku, ciąży i ewentualnych objawów. (To rada redakcji, nie zapis źródeł.) W Polsce część badań (np. na HIV) można wykonać anonimowo i bez skierowania, opisujemy to w poradniku gdzie zrobić badania na choroby weneryczne.
Co robić po ryzykownym kontakcie
- HIV: czas jest kluczowy. Polskie Ministerstwo Zdrowia radzi natychmiast zgłosić się do najbliższego szpitala zakaźnego; im szybciej przyjmie się leki, najlepiej w ciągu 2-3 godzin, tym większa szansa uniknięcia zakażenia. Krajowe Centrum ds. AIDS: profilaktyka jest najskuteczniejsza, jeśli zostanie wdrożona do 48 godzin. CDC 2021 (USA) dopuszcza profilaktykę poekspozycyjną, jeśli ostatnia ekspozycja była mniej niż 72 godziny temu; polskie źródła wskazują 48 godzin jako okres największej skuteczności, więc nie zwlekaj. W każdym przypadku liczy się pośpiech. Aktualną listę szpitali z całodobowymi telefonami znajdziesz u źródła: lista szpitali KC ds. AIDS. Do sytuacji wymagających tego postępowania Ministerstwo zalicza m.in. przemoc seksualną.
- Nie myj pochwy ani nie spłukuj jej po kontakcie: CDC wskazuje, że nie chroni to przed HIV i STI.
- Kiedy zrobić test: okno diagnostyczne zależy od zakażenia i testu. HIV: według WHO przeciwciała powstają zwykle w ciągu 28 dni, a po niedawnej ekspozycji z ujemnym wynikiem można powtórzyć test po 28 dniach; europejskie wytyczne IUSTI (2021) zalecają powtórzenie po 45-50 dniach od kontaktu (zależnie od testu), a w szczególnych okolicznościach (m.in. po PEP, przy stosowaniu PrEP) IUSTI dopuszcza zaproszenie na dalszą kontrolę, a końcowy test wykonuje się wtedy po 12 lub 24 tygodniach od ekspozycji. Chlamydia: IUSTI 2025 radzi zbadać się przy pierwszej wizycie, a przy ekspozycji w ciągu ostatnich dwóch tygodni powtórzyć test NAAT po dwóch tygodniach od kontaktu. Kiła: okres wylęgania wynosi 10-90 dni. Dlatego jeden negatywny wynik tuż po kontakcie nie zawsze zamyka sprawę - wynik omów z lekarzem. (To rada redakcji, nie zapis źródeł.)
- Ciąża: jeśli kontakt był bez zabezpieczenia i ciąża nie jest planowana, zobacz poradnik tabletka „dzień po” oraz antykoncepcja awaryjna: co wybrać. Antykoncepcja awaryjna nie chroni przed STI. (To rada redakcji, nie zapis źródeł.)
- Partnerzy: WHO uważa leczenie partnerów seksualnych za ważny element postępowania, a przy chlamydii zaleca powiadomienie partnerów razem z testami w kierunku HIV, kiły i rzeżączki.
Kiedy do lekarza
- Gdy pojawi się ból, wydzielina albo owrzodzenie lub inne objawy z tabeli wyżej. Nie zwlekaj, nawet jeśli objawy ustępują: owrzodzenie w kile znika samo, a nieleczona choroba przechodzi dalej.
- Gdy partner lub partnerka dowie się o zakażeniu, także bez własnych objawów: przy rzeżączce ECDC radzi, by niedawnych partnerów również leczyć.
- Przy bólu w podbrzuszu, upławach lub krwawieniach między miesiączkami u kobiet: mogą to być objawy choroby zapalnej miednicy, która bywa też bezobjawowa.
- Przy bólu lub obrzęku jąder: według WHO i ECDC może to być powikłanie chlamydii lub rzeżączki.
- Przy zaburzeniach widzenia lub słuchu (szum w uszach, zawroty głowy) u osoby, która mogła zakazić się kiłą: według CDC kiła może zająć oko i ucho, w tym prowadzić do trwałej utraty wzroku. To wymaga pilnej konsultacji lekarskiej. (To rada redakcji, nie zapis źródeł.)
- W ciąży lub przy jej planowaniu: kiła w ciąży może prowadzić do poważnych następstw u dziecka, a ECDC zaleca rutynowe badanie. Zapytaj o badania prowadzącą ciążę lekarkę lub położną. Zakażenie może też przejść na dziecko podczas porodu: ECDC pisze tak o rzeżączce, a WHO o opryszczce, która w rzadkich przypadkach powoduje opryszczkę noworodkową - chorobę rzadką, ale poważną, mogącą prowadzić do trwałej niepełnosprawności neurologicznej lub śmierci. Kobiety z objawami opryszczki narządów płciowych w ciąży powinny poinformować o tym lekarza.
- Przy nagłym, silnym bólu, wysokiej gorączce albo po przemocy seksualnej nie czekaj na wizytę: zgłoś się na szpitalny oddział ratunkowy lub zadzwoń pod numer 112. (To rada redakcji, nie zapis źródeł.)
Źródła
Stan źródeł: 29-10-2026, data przeglądu karty: 29-10-2026, następny przegląd do 04-2027. Autor: Redakcja e-umed.pl. Treść nie przeszła recenzji lekarskiej.
- WHO, Sexually transmitted infections (STIs), fact sheet, 10 września 2025 (pobrane 29-10-2026)
- WHO, Chlamydia, fact sheet, 21 listopada 2025 (pobrane 29-10-2026)
- WHO, Syphilis, fact sheet, 29 maja 2025 (pobrane 29-10-2026)
- WHO, Herpes simplex virus, fact sheet, 30 maja 2025 (pobrane 29-10-2026)
- WHO, Trichomoniasis, fact sheet, 21 listopada 2025 (pobrane 29-10-2026)
- WHO, HIV and AIDS, fact sheet, 27 lipca 2026 (pobrane 29-10-2026)
- WHO, Hepatitis B, fact sheet, 28 lipca 2026 (pobrane 29-10-2026)
- WHO, Cervical cancer, fact sheet, 3 lipca 2026 (pobrane 29-10-2026)
- ECDC, Gonorrhoea (strona informacyjna) (pobrane 29-10-2026)
- ECDC, Syphilis (strona informacyjna) (pobrane 29-10-2026)
- ECDC, HIV infection and AIDS (strona informacyjna) (pobrane 29-10-2026)
- ECDC, Human papillomavirus (strona informacyjna, 26 sierpnia 2024) (pobrane 29-10-2026)
- ECDC, Bacterial STIs reach record highs in Europe, as congenital syphilis cases nearly double (komunikat prasowy, 21 maja 2026) (pobrane 29-10-2026)
- ECDC, Chlamydia - Annual Epidemiological Report for 2024 (21 maja 2026) (pobrane 29-10-2026)
- IUSTI/Europejskie wytyczne, White i wsp., 2025 European guideline on the management of Chlamydia trachomatis infections (pobrane 29-10-2026)
- IUSTI/Europejskie wytyczne, 2020 European guideline on the diagnosis and treatment of gonorrhoea in adults (pobrane 29-10-2026)
- IUSTI/Europejskie wytyczne, 2021 European guideline on HIV testing (JEADV 2021) (pobrane 29-10-2026)
- IUSTI, Horner i wsp., Should we be testing for urogenital Mycoplasma hominis, Ureaplasma parvum and U. urealyticum in men and women? (stanowisko European STI Guidelines Editorial Board) (pobrane 29-10-2026)
- CDC, Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021 (MMWR Recomm Rep 2021;70(4)); pełny tekst pobrany przez Europe PMC, bo serwer cdc.gov odrzuca żądania z naszego adresu (pobrane 29-10-2026)
- Ministerstwo Zdrowia (gov.pl), HIV i AIDS (ostatnia modyfikacja 18.08.2025) (pobrane 29-10-2026)
- Krajowe Centrum ds. AIDS (gov.pl), Co robić w sytuacjach pozazawodowego wypadkowego narażenia na zakażenie HIV (pobrane 29-10-2026)
- NIZP PZH-PIB, Szczepienia.Info, Kogo dotyczy program bezpłatnych szczepień przeciw HPV? (ostatnia aktualizacja 1 października 2026) (pobrane 29-10-2026)
- NIZP PZH-PIB, Choroby zakaźne i zatrucia w Polsce w 2024 roku (tabele: kiła s. 60, rzeżączka s. 64, A56 s. 68, nowo wykryte zakażenia HIV s. 110); transkrypcja wierszy „Polska” ze stron PDF 80, 84, 88, 130 (pobrane 29-10-2026)